[ دستيابى به ] آرزوها را دور مىسازد . كسىكه به آن دست يافت خسته شد و آنكه از دستش داد رنج برد .
شرح : ( الدّهر يخلق الأبدان ) هرچه از زندگى ما مىگذرد استخوانها سست و موهاى سر سپيد مىگردد . ( و يجدّد الآمال ) هر قدر دوران زندگى انسان در اين دنيا طولانىتر گردد انس و وابستگى به آن افزايش يافته و دلبستگىها و آرزوها شدت مىيابد . مشهور است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود :
« آدمى پير مىشود ، ولى دو چيز در او جوان مىگردد : آزمندى و آرزوى دور و دراز . » « 1 » ( و يقرّب المنيّة ) روزگار مرگ را نزديك مىكند ، زيرا از يك سو عمر از انسان روى گردان است و از سوى ديگر ، مرگ به او رو مىآورد ، چنانكه در حكمت 28 آمده است : « هنگامىكه زندگى را پشت سر مىگذارى و مرگ به تو روى مىآورد ، پس ديدار با مرگ چه زود خواهد بود ! » « 2 » ( و يباعد الامنيّة ) دنيا دستيابى به آرزوها را دور مىسازد ، زيرا مرگ نزديك است . ( من ظفر به نصب و من فاته تعب ) ضمير « هاء » در « به » و « فاته » به مال و دارايى دنيا برمىگردد . بر اين اساس ، معناى عبارت چنين مىشود : هركس به چيزى از مال دنيا برسد ، در كاشتن ، آباد كردن ، تجارت و سودآورى غوطهور خواهد شد و اگر روزگار او را محروم كند ، براى رسيدن به مال ، خود را به رنج و سختى مىافكند . اين چنين ، چه در فقر و چه توانگرى همواره در رنج
هامش
( 1 ) . « يشيب بنو آدم و يشبّ منه خصلتان : الحرص و طول الأمل » لسان الميزان ، ج 6 ، ص 68 ، ح 265 ؛ ميزان الاعتدال ، ج 6 ، ص 438 ، ح 8697 .
( 2 ) . « إذا كنت في إدبار و الموت في إقبال فما أسرع الملتقي » .