شرح : هر قدر شكيبايى ، سنگين و ناگوار باشد ، بسى سبكتر و شيرينتر از پناه بردن به فرومايگان است . انسانهاى پاك و منيع الطبع ، درد فقر و بىچيزى را بر منّت و سرزنش لئيمان ترجيح مىدهند . به راستى كه سرشت فرومايگان جز بدى و آزار نمىتراود و اگر هم مقدار اندكى از روى ميل و يا ترس ببخشد با تندى و تكبر همراه خواهد بود . چنين چيزى را تنها انسانهاى پست و زبون برمىتابند . « 1 »
65 - و قال عليه السلام : « لا تستح من إعطاء القليل فإنّ الحرمان أقلّ منه . »
ترجمه : از بخشش اندك شرم مدار كه محروم كردن ، از آن كمتر است .
شرح : بىترديد وجود از عدم و نيستى بهتر است ؛ گرچه اندك باشد .
افزون بر اين ، امور را با پيامد و نتيجه آنها مىسنجند و چهبسا جرعهاى آب و يا لقمهاى نان به جانى پاك زندگى مىبخشد . در حكمت 416 سخن امام عليه السّلام در اينباره خواهد آمد كه مىفرمايد : « كار نيك به جا آوريد و آن را هر اندازه كه باشد كوچك نشماريد ، زيرا كوچك آن بزرگ و اندك آن فراوان است . » « 2 »
هامش
( 1 ) . گفتهاند : نياز خود را از سه كس نخواهيد : كسى كه مىگويد كار به دست من نيست ؛ مردى كه تازه به ثروت رسيده ؛ كاسبى كه همه تلاشش رسيدن به سود بيشتر است . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 18 ، ص 211 .
( 2 ) . « افعلوا الخير و لا تحقروا منه شيئا فإنّ صغيره كبير و قليله كثير » .