فرمود : رازهاى نهان شما همان اعمال شما از نماز ، روزه ، زكات ، وضو ، غسل جنابت وهر واجبي از واجبات است زيرا همهء اين اعمال رازهاى پنهانىاند ، پس اگر شخص بخواهد ، مىگويد : نماز خواندم در صورتي كه نخوانده ، واگر بخواهد مىگويد وضو گرفتهام در صورتي كه وضو نگرفته است .
كلمه : رهينة ، را استعاره براي نفس آورده است از آن رو كه نفس به طور پنهانى متكى به اعمال زشتى است كه مرتكب مىشود وهمان طورى كه گرو گيرنده به مالي كه در برابر أو قرار گرفته ، متّكى است . واين عبارت از آيات قرآن مجيد است . مقصود امام ( ع ) توجّه دادن به سخن درست ونيّت خير وانجام اعمال شايسته است .
آن گاه توجه داده است بر كاستيهاى طبيعي انسان كه نياز دارد تا از راه اكتساب آنها را جبران كند . امام ( ع ) سؤال كنندهء مردم را توصيف كرده است بر اين كه پرسش أو بيرون از حدّى است كه سزاوار پرسش است ، زيرا هدف أو آزمايش است نه آگاهى ، وپاسخ دهنده را توصيف به زحمت در پاسخ گفتن نموده به خاطر كمي دانشش ، وفرموده است آن كه از همه بهتر مىانديشد ممكن است خوشنودى ، يا خشمى كه در أو پيدا مىشود باعث شود از انديشهاش بازگردد ، در عين اين كه مصلحت را در همان مىداند وآن كه از همه استوارتر است يعنى در راه خدا نستوهتر ودر طاعت أو نيرومندتر است ، يك نگاه در أو اثر مىكند ، يعنى كسى كه با نظر هيبت بر أو مىنگرد أو را تحت تأثير قرار مىدهد ، ويك كلمه أو را دگرگون مىسازد ودر نتيجة از راه حق منحرف مىشود ! وممكن است كه مقصود از يك نگاه ويك كلمه ، از جانب كساني باشد كه به دنيا ولذّتهاى دنيا أو را مىخوانند .
( 83132 - 83081 ) آن گاه مردم را به تقوا وترس از خدا دعوت كرده وبه منظور جذب به تقوا ، آرزو وامل را تقبيح نموده واز آن بر حذر داشته با ياد كسان بسيارى كه به چيزى
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 696
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٦٩٦