الشَّيْطَانُ الْمُضِلُّ وَالْأَنْفُسُ الْأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ - غَرَّتْهُمْ بِالْأَمَانِيِّ وَفَسَحَتْ لَهُمْ بِالْمَعَاصِي - وَوَعَدَتْهُمُ الْإِظْهَارَ فَاقْتَحَمَتْ بِهِمُ النَّارَ ( 82746 - 82715 )
[ لغت ]
( بؤس ) : شدت
[ ترجمه ]
« بدا به حالتان كه به شما زيان رساند آن كه شما را فريب داد » .
[ شرح ]
پرسيدند يا أمير المؤمنين چه كسى آنها را فريب داد ؟ فرمود :
« شيطان گمراه كننده ونفسهاى وادارندهء به بدى ، آنان را به وسيله آرزوها گول زدند راه سركشيها را به روى آنها گشودند ، ووعدهء پيروزى به آنها دادند وآنها را در آتش دوزخ افكندند »
[ شرح ]
( 82746 - 82705 ) از اين كه امام ( ع ) آن عاملي را كه باعث زيان وفريبشان شده ، به شيطان گمراه كننده ونفسهاى وادارندهء به بدى تفسير فرموده است ، دريافت مىشود كه گاهى مقصود از نفس امّاره ، همان شيطان است ، واز طرفي اقتضاى عطف مغايرت بين معطوف ومعطوف عليه است . ومنظور از آرزوهايى كه بدان وسيله ايشان را فريفته است ، همان آرمان غلبه يافتن وچيرگى است ومقصود از كشاندن آنان به ميدان عصيان وسركشى ، اجازه نافرمانى دادن وگسترش وجلوه دادن معاصي در نظر آنها است وهمچنين ، به آنان وعدهء پيروزى بر دشمنى را مىدهد كه بر آنها غالب شده است . بديهي است كه اينها باعث دخول در آتش جهنّم مىگردد . وكلمهء : اقتحام استعاره براي سرعت وارد ساختن آنان به جهنم است .
( 3308 ) 308 - امام ( ع ) فرمود :
اتَّقُوا مَعَاصِيَ اللَّهِ فِي الْخَلَوَاتِ - فَإِنَّ الشَّاهِدَ هُوَ الْحَاكِمُ ( 82758 - 82750 )
[ ترجمه ]
« از نافرمانيهاى الهى در خلوتها بپرهيزيد كه ناظر بر گناه ، خود حاكم است » .