العالم . . . بالجهل مىباشد ، ووجه شبه آن است كه چنان عالمي سؤال را بىمورد مطرح مىنمايد وهمچون نادان پرسشهاى نابجا ودرخواست ناروا مىكند ، وكبراى مقدّر نيز چنين است : وهر كس كه شبيه نادانان باشد بايد از روش أو اجتناب كرد تا از اين شباهت به دور باشد .
( 3305 ) 305 - امام ( ع ) وقتي كه ابن عباس أو را به چيزى راهنمايى مىكرد كه موافق نظر آن بزرگوار نبود ، به أو فرمود :
لَكَ أَنْ تُشِيرَ عَلَيَّ وَأَرَى فَإِنْ عَصَيْتُكَ فَأَطِعْنِي ( 82637 - 82629 )
[ ترجمه ]
« بر تو است كه مرا راهنمايى كنى ومن صلاح خود را در آن مىنگرم ، آن گاه اگر من از تو پيروى نكردم تو از من پيروى كن . »
[ شرح ]
( 82637 - 82613 ) نقل كردهاند موقع بازگشت امام ( ع ) از سفر حج كه مردم در مكة با وى بيعت كرده بودند ، ابن عباس گفت : يا أمير المؤمنين اين كار مهمّى است ، بيم آشوب مردم مىرود ، براي طلحه حكم ولايت بصره ، وبراي زبير حكم ولايت كوفه را صادر كنيد ، وبه معاوية نامهاى بنويسيد واز خويشاوندى ونسبت ، ياد كنيد ودر حكومت شام أو را تثبيت فرماييد تا با شما بيعت كند ، اگر بيعت كرد واز روش شما وامر خدا أطاعت كرد ، أو را به حال خود واگذاريد ، واگر مخالفت كرد ، آن گاه به مدينه بخواهيد وعوضش كنيد تا درياهاى آشوب متلاطم نگردند ! امام ( ع ) فرمود : پناه مىبرم به خدا از اين كه دين خود را به خاطر دنياي ديگران تباه سازم ! فرزند عباس بر تو است كه ما را راهنمايى كنى ومن صلاح خود را در آن مىنگرم مفعول « أرى » چون معلوم بوده است حذف شده است ، يعنى : من جهت مصلحت را مىانديشم ، امام ( ع ) أطاعت از خود را واجب دانسته از آن رو كه امام است وانديشهاش بالاتر است پس اگر در كارى مصلحت ديد ، نظر أو برتر وبالاتر است .