[ شرح ]
( 80274 - 80227 ) مقصود امام ( ع ) از قحم نابوديهاست زيرا دشمنى ونزاع بيشتر أوقات افراد را دچار رنج ونابودى مىسازد ، وجمله قحمة الاعراب يعنى سختى ورنج روستائيان عرب ، از اين قبيل است مراد اين است كه خشكسالى آنان را فراگيرد به حدّى كه دارائيهايشان را از بين ببرد ، واز چهارپايان جز استخوانى باقي نگذارد ، كه معنى نابودى دارايى ايشان همين است . وبعضي به صورت ديگرى گفتهاند : « كه خشكسالى آنان را وأدار به رفتن به شهرهاى آباد مىكند ، يعنى خشكى بيابان آنها را وأدار به آمدن به شهر مىسازد . » اين سخنى است كه سيد رضى - خدايش بيامرزد - گفته است .
مىگويند كه آن حضرت برادر خود را در نزاعي وكالت داد ، وفرمود : البتّه در نزاع رنج ونابودى وجود دارد ، وبراستى كه شيطان باعث به وجود آمدن نزاع وخصومت است .
توضيح آن كه در دشمنى احتمال طغيان آشوب خشمگينانه ، وبيرون رفتن از حدّ اعتدال به طرف صفت ناپسند افراط است كه خود جاى هلاكت ونابودى است .
( 4004 ) 4 - در سخنى از امام ( ع ) آمده است :
إِذَا بَلَغَ النِّسَاءُ نَصَّ الْحِقَاقِ فَالْعَصَبَةُ أَوْلَى ( 80285 - 80279 )
[ ترجمه ]
« هر گاه زنان به حد كمال رسيدند ، خويشاوندان پدر سزاوارترند » .
[ شرح ]
( 80510 - 80279 ) نصّ ، منتهى درجهء چيزها وپايان آنهاست مثل انتهاى راه رفتن ، چون نهايت رفتارى است كه چهارپا توانايى انجام آن را دارد ، مىگويى : نصصت الرجل عن الامر ، يعنى پرسش خود را در بارهء چيزى از فلان كس به پايان رساندم ، ووقتي پرسش را از أو بپايان رسانيدهاى كه آنچه أو مىداند ، به دست آورده