فرس المظ ، وقتي كه در لب پايين أسب خال سفيدى باشد « 75 » .
مقصود امام ( ع ) آن است كه ايمان يعنى باور داشتن وجود آفريدگار كه در آغاز به صورت يك حالتي از نفس است ، بعد به وسيله دلايل واعمال شايسته استوارتر مىگردد تا آنجا كه به صورت ملكهء كامل در مىآيد . كلمهء لمظة استعاره براي آن نور ايمانى است كه نخستين بار در نفس پديد مىآيد - از باب تشبيه به نقطهء سفيدى وذرهاى از نور خورشيد ، ونصب لمظة به دليل تميز بودن آن است ، جحفلة ، براي أسب همان است كه در انسان شفة ( لب ) گفته مىشود .
( 4006 ) 6 - در گفتار امام ( ع ) است :
إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا كَانَ لَهُ الدَّيْنُ الظَّنُونُ - يَجِبُ عَلَيْهِ أَنْ نيُزَكِّيَهُ لِمَا مَضَى إِذَا قَبَضَهُ فَالظَّنُونَ : ( 80564 - 80549 )
[ لغات ]
( جدّ ) : چاه ( ظنون ) : چاهى كه ندانند آب دارد يا نه
[ ترجمه ]
« هر گاه مردى طلبكارى داشته باشد كه نداند وأم را از أو مىگيرد يا نه ، اگر وأم را گرفت سالى كه بر أو گذشته ، واجب است زكات آن را پس از گرفتن بدهد » .
[ شرح ]
( 80645 - 80549 ) دين ظنون ، آن ديني است كه طلبكار نمىداند آن را از بدهكار مىگيرد يا نه ، مثل اين كه طلبكار گاهى اميدوار به دريافت آن است وگاهى اميد به وصول ندارد . اين سخن از فصيحترين سخنان است وهمين طور هر چيزى را كه در پى آن باشى وندانى به دست خواهى آورد يا نه آن را ظنون ، گويند سخن أعشى نيز داراى اين مضمون است .
هامش
( 75 ) تا اين جا شرح از سيد رضى رحمه اللّه ، است - م .