[ شرح ]
( 78414 - 78402 ) دم فروبستن از سخن حكيمانه ، جانب تفريط از فضيلت گفتار ، وسخن گفتن از روى ناداني صفت ناپسندى است نقطهء مقابل آن ، اما حق وعدالت ، همان سخن به حكمت گفتن است كه فضيلتى است در گفتار .
( 3169 ) 169 - امام ( ع ) فرمود :
مَا اخْتَلَفَتْ دَعْوَتَانِ إِلَّا كَانَتْ إِحْدَاهُمَا ضَلَالَةً ( 78424 - 78418 )
[ ترجمه ]
« دو دعوت با يكديگر مخالف نمىافتند مگر يكى از آن دو ، [ دعوت به ] گمراهى باشد » .
[ شرح ]
( 78424 - 78418 ) اختلاف واقعي تنها بين دو نقيض است . وچون دعوت يا به حق است كه همان رفتن به راه خداست ويا دعوت به غير حقّ است . چون به هر راهى جز راه حق دعوت كنند گمراهى از راه حق وانحراف از راه خداست ، ناگزير دو دعوت اختلاف نخواهند داشت ، مگر اين كه يكى از آنها به راه حق وديگرى به راه گمراهى رفته ويا باعث گمراهى باشد ، واين دليل بر بطلان اين عقيدة است كه هر مجتهدي به حق است « 54 » . امّا عقيدهاى كه از امام ( ع ) نقل شده وبه ما رسيده است آن است كه حق يكى است ودر يك طرف است ، وآن كه به حقّ رسيده وبر حق است يك طرف است .
( 3170 ) 170 - امام ( ع ) فرمود :
مَا شَكَكْتُ فِي الْحَقِّ مُذْ أُرِيتُهُ ( 78433 - 78428 )
[ ترجمه ]
« در بارهء حق از وقتي كه آن را شناختهام ترديدى به خود راه ندادهام » .
هامش
( 54 ) اين استدلال عامّه است كه بعضي از علماى عامّه معتقدند اختلاف خليفه ، حتّى به عنوان يك مجتهد با پيامبر ( ص ) نيز به اين دليل درست است - م .