( 3147 ) 147 - سه سخن از سخنان امام ( ع ) :
مَنْ مَلَكَ اسْتَأْثَرَ وَمَنْ اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ هَلَكَ - وَمَنْ شَاوَرَ الرِّجَالَ شَارَكَهَا فِي عُقُولِهَا ( 78216 - 78200 )
[ ترجمه ]
« هر كس تسلّط يافت ، خود رأى مىشود ، وهر كس خود رأى شد ، هلاك مىشود ، وهر كس با مردان مشورت كند ، شريك عقلهاى آنها مىگردد . »
[ شرح ]
( 78202 - 78200 ) يكى از آن سخنان ، اين است كه : هر كس سيطره يافت ، خود رأى مىشود .
مقصود اين است كه روش پادشاهان در أمور مورد علاقهشان ، خودرأيى وتكروى است ، از آن جهت كه بر ديگران مسلّطند ونسبت به خواهشهاى نفساني خود ، بلامنازعند . واين سخن مانند ضرب المثلى است كه آن را در مورد كساني به كار مىبرند كه به كارى دست يابند ، وبعد آن را به خود اختصاص دهند وديگران را مانع شوند .
( 78209 - 78206 ) سخن دوم : هر كه خود رأى شد ، به هلاكت رسيد . زيرا تكروى انسان در فكر ونظر خود ونپذيرفتن نصيحت ومشورت ديگران در جنگ وأمثال آن ، أو را در معرض خطا قرار مىدهد وباعث هلاكت أو مىگردد ، گويا امام ( ع ) فرموده است : هر كس خودرأى باشد ، در معرض هلاكت است ، بنا بر اين هلاكت را - از باب اطلاق ما بالفعل بر ما بالقوّة - به جاى : معرض هلاكت ، به طور مجاز به كار برده است .
( 78216 - 78210 ) سخن سوم : هر كس با مردان مشورت كند ، شريك عقلهاى آنان است .
توضيح آن كه در آن صورت از بهترين نظر بهرهبردارى كرده وآن را به كار مىبندد ، پس تمام خردهاى مردان ، در اختيار أو قرار گرفته است ، چه أو از نتايج خردها سود مىبرد . واين سخن تشويق به مشورت با ديگران است .