بندگى كرده است » .
[ شرح ]
( 78243 - 78235 ) مقصود امام ( ع ) اداى حق در بين دوستان است . براستى كه چنين است ، زيرا اداى حق كسى كه رعايت حقش را نمىكند ، نه به خاطر سودجويى ونه به دليل دفع زيان أو است ، بلكه به خاطر خود أو ، ويا ترس از أو ، ويا به اميد طمعى از اوست كه همهء اينها شكلى از بندگى است « 53 » .
( 3151 ) 151 - امام ( ع ) فرمود :
لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ ( 78252 - 78247 )
[ ترجمه ]
« آنجا كه معصيت خدا باشد ، پيروى از مخلوق روا نيست » .
[ شرح ]
( 78252 - 78247 ) مانند وضو با آب غصبى ونماز در خانه غصبى . ونفى در چنين مواردى بر نفى جواز أطاعت حمل شده است ، همان طورى كه از امام ، علي ( ع ) واز أهل بيت ( ع ) نقل كردهاند . امّا به عقيدهء شافعي در چنين موردى طاعت صحيح است ونفى براي فضيلت آن است .
( 3152 ) 152 - امام ( ع ) فرمود :
لَا يُعَابُ الْمَرْءُ بِتَأْخِيرِ حَقِّهِ إِنَّمَا يُعَابُ مَنْ أَخَذَ مَا لَيْسَ لَهُ ( 78267 - 78256 )
[ ترجمه ]
« هر كس در باره حق خود كوتاهى كند قابل سرزنش نيست ، آن كسى سزاوار سرزنش است كه حق ديگران را غصب كند » .
هامش
( 53 ) بعضي از شرّاح مثل ابن أبي الحديد به جاى « عبده » عبّده ، به تشديد ضبط كردهاند كه در معنى مناسبتر است ، يعنى كسى كه چنين رفتارى بدون چشمداشت بكند ، طرف را بندهء خود ساخته است . م .