از پيامبران ، مردم بر خدا حجّتى وعذرى نداشته باشند .
جملهء : وكم ذا اظهار ناراحتى از طول مدّت غيبت صاحب الامر وبيزارى از ادامهء دولت دشمنان اوست .
( 77764 - 77690 ) وعبارت : اين هم اظهار اندك بودن شمار امامان دين است وبدان جهت توجّه داده است با اين عبارت : آنان به خدا قسم از نظر شمار اندكاند ودر بيان ستايش از آنها ويژگيهايى را يادآور شده است :
1 - از نظر شمار اندك واز جهت مرتبه ومقام در نزد خدا بزرگند .
2 - به وسيلهء آنان خداوند حجتها ودليلهاى روشنش را كه در دين موجود است ، حفظ مىكند تا به أمثال ايشان باز دهد وپس از آنها در دلهاى نظاير ايشان كشت كند .
3 - علم ودانش وبصيرت وبينش يكباره رو به ايشان مىآورد ، يعنى يكباره روآورده ويكجا وارد عقل وانديشه آنان مىگردد ، زيرا علوم ايشان اكتسابى نيست .
بعضي گفتهاند ، اين مطلب از باب مقلوب وبه عكس است ، يعنى عقول آنان يكباره بر حقيقت دانش روى مىآورد .
4 - آنان با روح ايمان ويقين ، آن را به كار بستهاند ، يعنى لذت دانش را دريافتهاند .
5 - سختى ناز ونعمت پروردهها را سهل انگاشتهاند ، يعنى أمور دشوارى مانند خوراك ناگوار ، وبستر ولباس خشن ، وايستادگى وپايدارى در روزهدارى وبيدار خوابى واينها در برابر لذت يقين وشيرينى عرفان كه آنان دريافته بودند برايشان سهل وآسان بود .
6 - بر آنچه نادانان از آن مىترسيدند ، ايشان دل بستند . يعنى به آن حالاتى كه ياد كرديم ، آنان انس والفت گرفته بودند ، زيرا نادان به دليل ناآگاهى از نتيجة
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 551
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٥٥١