مِحْنَةٌ انْفَرَجَ عَنْ شَرَائِطِ الْمِلَّةِ - يَصِفُ الْعِبْرَةَ وَلَا يَعْتَبِرُ - وَيُبَالِغُ فِي الْمَوْعِظَةِ وَلَا يَتَّعِظُ - فَهُوَ بِالْقَوْلِ مُدِلٌّ وَمِنَ الْعَمَلِ مُقِلٌّ - يُنَافِسُ فِيمَا يَفْنَى وَيُسَامِحُ فِيمَا يَبْقَى - يَرَى الْغُنْمَ مَغْرَماً وَالْغُرْمَ مَغْنَماً - يَخْشَى الْمَوْتَ وَلَا يُبَادِرُ الْفَوْتَ - يَسْتَعْظِمُ مِنْ مَعْصِيَةِ غَيْرِهِ مَا يَسْتَقِلُّ أَكْثَرَ مِنْهُ مِنْ نَفْسِهِ - وَيَسْتَكْثِرُ مِنْ طَاعَتِهِ مَا يَحْقِرُهُ مِنْ طَاعَةِ غَيْرِهِ - فَهُوَ عَلَى النَّاسِ طَاعِنٌ وَلِنَفْسِهِ مُدَاهِنٌ - اللَّهْوُ مَعَ الْأَغْنِيَاءِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنَ الذِّكْرِ مَعَ الْفُقَرَاءِ - يَحْكُمُ عَلَى غَيْرِهِ لِنَفْسِهِ وَلَا يَحْكُمُ عَلَيْهَا لِغَيْرِهِ - يُرْشِدُ غَيْرَهُ وَيُغْوِي نَفْسَهُ - فَهُوَ يُطَاعُ وَيَعْصِي وَيَسْتَوْفِي وَلَا يُوفِي - وَيَخْشَى الْخَلْقَ فِي غَيْرِ رَبِّهِ وَلَا يَخْشَى رَبَّهُ فِي خَلْقِهِ ( 78056 - 77787 )
[ لغات ]
( يرجيّها ) آن را به تأخير مىاندازد - بعضي يزجيها - بازاى نقطهدار - نقل كردهاند يعنى آن را دفع مىكند ( قنوط ) : نااميدى ( عرته ) : به أو عرضه شود ( مدلّ ) : مطمئن ، اميدوار
[ ترجمه ]
« مانند كسى مباش كه بدون عمل ، به آخرت اميدوار است وبا طول املى كه دارد ، توبه را به تأخير مىاندازد ، در دنيا مانند پارسايان سخن مىگويد ولى رفتارى چون رفتار علاقمندان به دنيا دارد . اگر دنيا را به أو بدهند ، سير نمىشود ، واگر به أو نرسد ، قناعت نمىكند ، از سپاس گفتن نعمتهاى داده شده عاجز است با اين حال ، نسبت به آنچه به أو نرسيده است زيادة طلبي مىكند . از آنچه ديگران را نهى مىكند ، خود دست بر نمىدارد ، وآنچه را كه فرمان مىدهد ، خود به جا نمىآورد ، نيكوكاران را دوست دارد امّا رفتار آنها را ندارد ، گنهكاران را دشمن مىدارد ، در صورتي كه خود يكى از آنهاست . به خاطر گناهان بسيارش از مرگ روىگردان است . با اين وصف روى اعمالي كه باعث اكراه أو از مرگ شده پايدار است ، اگر بيمار شود ، پشيمان مىگردد ، وهنگام تندرستى ، آسوده ودر غفلت است ، وقت تندرستى دچار خودخواهى وبهنگام گرفتارى نااميد مىگردد ، اگر به بلايى گرفتار شود ، با نگرانى ، دعا وزارى نمايد ، اما وقت خوشى از روى غرور از آن روى گرداند ، در اثر گمان وپندار [ برخوردارى از عفو وبخشش ] هواي نفس بر