شيفتهء جمعآورى واندوختن ثروتند » اشاره فرموده وبه دنبال آن ، امام ( ع ) با دو ويژگى از آنان نكوهش كرده است :
1 - اين دو گروه هرگز از پاسداران دين نيستند ، يعنى : هيچ دلبستگى به دين ودينداران ندارند .
2 - نزديكترين چيزى كه به اينان شباهت دارد ، چهارپاى علفخواره است به جهت ناآگاهيشان از دين ونتيجهء آن در آخرت . واين سخن امام : كذلك ، يعنى با فرآهم شدن چنين شرايطى كه يا كسى نيست كه شايستگى حمل دانش را داشته باشد ، ويا كساني هستند كه شايستگى ندارند ، زمان نابودى دانش با نابودى حاملان واقعي دانش فرا مىرسد ، زيرا تشبيه ( كذلك ) اين حالات را مىرساند . ومقصود امام ( ع ) از حامل دانش ، خود أو ، وكسانىاند كه در آن روزگار اميد مىرفت از شايستگان باشند .
( 77689 - 77665 ) آن گاه امام ( ع ) خواسته است تا به وسيلهء اين عبارت : اللّهم بلى ( بار خدايا ، آرى ) مطالب گذشته را جبران كند . زمين خالى نيست از كسى كه دين خدا را با حجّت ودليل نگه دارد ، يا آن شخص آشكار است ويا پنهان وبيمناك در بين مردم . ومقصود از آشكار ، آن كسى است كه از اولياى خدا وجانشينانشان در نقطهاى از زمين ، شايد قادر بر اظهار علم وعمل بدان ، بوده باشند ، ومقصود از خائف وبيمناك ، كسى است كه چنان توانايى را ندارد . شيعه معتقد است كه اين سخن تصريحى است از طرف آن بزرگوار ، بر لزوم امامت ميان مردم در تمام زمانها تا وقتي كه تكليفي وجود دارد ، وامام با حجّت وبرهان الهى بر أمور مردم رسيدگى مىكند وبر طبق حكمت الهى وجود أو ضرورت دارد . امام يا آشكار وشناخته شده است مانند آنانى كه با نيكوكارى درگذشتند وبه ملأ أعلى پيوستند - از يازده فرزندان امام علي ( ع ) - ويا بيمناك وپنهان از انظار است ، چون دشمنان زيادى دارد ، ودوستان مخلصش اندكاند ، همچون حجّت منتظر ( ع ) تا اين كه پس
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 550
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٥٥٠