نوع دوم ، زمان وروزگارى است كه فساد بر روزگار ومردمش چيره شده است وبر اين أساس ، انتظار كار خلاف مىرود وجاى بدگمانى نسبت به مردم هست ، پس هر كس در چنين روزگارى به فردى خوشبين باشد ، براستى كه خود را فريب داده است ، يعنى خويشتن را گول زده واز حال خود غافل مانده است .
( 3106 ) 106 - به علي ( ع ) عرض شد ، يا أمير المؤمنين ، خود را چگونه مىبينى ؟ آن گرامى فرمود :
كَيْفَ يَكُونُ حَالُ مَنْ يَفْنَى بِبَقَائِهِ - وَيَسْقَمُ بِصِحَّتِهِ وَيُؤْتَى مِنْ مَأْمَنِهِ ( 76435 - 76423 )
[ ترجمه ]
« چگونه است حال كسى كه با هستى خود ، رو به نيستى است ، وبا تندرستىاش بيمار مىشود ، وسرانجام ، مرگ در پناهگاهش فرا مىرسد . »
[ شرح ]
( 76435 - 76412 ) امام ( ع ) از شرح حال خود به روش پند وشكوه پاسخ داده است . وچون بقا ، عبارت است از ادامهء مدّت هستى ، وادامهء زمان وپياپى آمدن اجزاى زمان باعث نزديك شدن مرگ است ، بنا بر اين ، بقاى انسان باعث فناى اوست ، وهمچنين ، چون از پيامدهاى تندرستى ، بيمارى است ، از اين رو ، صحّت وسلامتى در حقيقت باعث بيمارى اوست ، واما اين كه امام ( ع ) فرموده است ، مرگ در پناهگاه فرا مىرسد ، گويا اين چنين است كه مأمن در اينجا مصدر ميمى است ، ومقصود آن است كه بر انسان ، چيزهايى از قبيل مردن وترس وبيمهاى آخرت كه برايش ناخوش آيند هستند نازل مىگردند ، در حالي كه أو راحت ودلبسته به دنياست واز آنچه پس از دنيا ناگزير بايد ببيند غافل مىباشد .
واحتمال دارد كه مقصود از مأمن اسم مكان ومحل آرامش يعنى دنيا باشد ، معناى اين كه در پناهگاهش فرا مىرسد ، آن است كه دردها وگرفتاريهايى كه به أو مىرسد ، از حالات وكارهاى همان دنياست كه محل امنى براي أو بوده ،
و