قبيل چيزهايى است كه سزاوار عوض دادن است ، از آن رو كه فعل خداى متعال از بيمارى ودرد ونظير اينها نسبت به بنده عوض دارد ، اما مزد وپاداش تنها در برابر كارى است كه بنده انجام مىدهد ، بنا بر اين امام ( ع ) فرق بين عوض وپاداش را بر أساس علم فراوان وانديشهء رساى خود بيان كرده است » .
( 74327 - 74296 ) امام ( ع ) ، براي صحابي خود ، بدانچه امكان داشت دعا فرموده است ، كه همان از بين رفتن گناهان به وسيلهء بيمارى است ، اما براي أو اجر ومزد نخواسته است ، با اين استدلال كه بيمارى پاداش ندارد . راز مطلب اين است كه اجر وپاداش در گرو كارهايى است كه بايد انجام گيرد ، همان طورى كه امام ( ع ) با اين بيان اشاره فرموده است : براستى كه پاداش در گفتار و . . . پاهاست . امام ( ع ) عبارت : اقدام ( پاها ) را از اقدام به عبادت ، وهمين طور ، هر ترك عادتي كه مانند روزه گرفتن وأمثال آن به منزلهء انجام كارى مىباشد ، كناية آورده است . وليكن بيمارى نه كار بنده است ونه ترك عملي كه معمولا انجام مىگيرد .
امّا اين كه بيمارى ، گناهان را از بين مىبرد به دو جهت است :
1 - براستى نيروى شهوت وغضب بيمار ، كه ريشهء تمام گناهان ومفاسد است . شكسته وسست مىشود .
2 - اقتضاى بيمارى اين است كه انسان ، در آن حال ، با توبه وپشيمانى از گناه به طرف پروردگارش باز مىگردد وتصميم بر ترك آن قبيل كارها مىگيرد ، همان طورى كه خداى تعالى فرموده است :
وَإِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ
« 18 » .
به اين ترتيب آن گناهانى كه در حقيقت نفس جايگزين نشدهاند ، بزودى از بين مىروند ، وگناهانى كه به صورت ملكه در آمدهاند ، بسا كه در طول
هامش
( 18 ) سوره يونس ( 10 ) آية ( 12 ) يعنى : وهر گاه آدمي گرفتار رنج وزيانى گردد ، همان لحظه به هر حال كه باشد ، خفته ، نشسته ، ويا ايستاده ، ما را بخواند .