( 74161 - 74151 ) امّا چهار مورد دوّم :
1 - زنهار از دوستى نادان ، امام ( ع ) از اين عمل برحذر داشته است به دليل پىآمدى كه ناداني دوست نادان دارد ، يعنى نهادن زيان به جاى سود - آنجا كه به قصد سود رساندن است - چون بين سود وزيان فرقى نمىگذارد .
( 74173 - 74162 ) 2 - زنهار از دوستى با بخيل . امام ( ع ) از آن رو كه بخل شخص بخيل باعث خوددارى أو از برآوردن نياز دوستش مىگردد ، از اين عمل برحذر داشته است . كلمه : أحوج حال است براي ضمير در عنك .
( 74181 - 74174 ) 3 - زنهار از دوستى بدكار ، بدكارى صفت ناپسند رها كردن فضيلت عفّت وپاكدامنى است . امام ( ع ) به دليل پيامد آن كه بىوفايى وفروختن دوست به اندك چيزى است ، از دوستى بدكار برحذر داشته است .
( 74195 - 74182 ) 4 - زنهار از دوستى با كذّاب . امام ( ع ) با تشبيه آن به سراب از چنين دوستى برحذر داشته است وبا اين عبارت : يقرّب . . . ، به وجه شبه اشاره فرموده است .
توضيح مطلب از اين قرار است كه شخصي كه پر دروغگو است ، حقيقت آنچه را كه به زبان مىآورد پوشيده مىدارد ودر نتيجة كارهاى مشكل ودور را آسان جلوه مىدهد ودسترسى بدانها را ساده مىنمايد ، وكارهاى آسان نزديك را دور ساخته ومطابق هدفهايى كه دارد با سخن دروغش آنها را دور جلوه مىدهد ، با اين كه در واقع آن طور نيست ، مانند سرابى كه آب به نظر مىرسد در صورتي كه آب نيست .
تمام چهار مورد زنهار كه با عبارت : فانّه همراهند ، مقدمات صغرا براي قياسات مضمرى هستند كه كبراى مقدّر آنها چنين است : وهر آن كس كه اين طور باشد از دوستى وهمصحبتى با أو بايد حذر كرد . توفيق از جانب خداست .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 445
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٤٥