( 73821 - 73778 ) امّا اقسام عدالت :
1 - درك عميق ، امام ( ع ) صفت را به موصوف اضافه كرده ، وآن را به دليل اهميت بيشتر ، مقدّم داشته است ، ودر تعريف اين فضيلت فرموده است ، قوهء درك معناست كه به وسيلهء لفظ يا نوشتار ويا اشاره وأمثال آن ، به آن معنى اشاره شده باشد .
2 - رسيدن به حقيقت وژرفاى دانش ، يعنى دانستن حقيقت وكنه هر چيز .
3 - نورانيت حكم ، يعنى احكام صادرهء از جانب أو ، درخشان وروشن باشد ، خطا واشتباه در آن وجود نداشته باشد .
4 - ملكهء شكيبايى ، وامام ( ع ) از آن تعبير به رسوخ ونفوذ كرده است ، زيرا از ويژگيهاى ملكه بودن ، رسوخ ونفوذ است ، شكيبايى عبارت است از اقدام نكردن به داورى مطابق خواست قوّهء خشم ، در مورد كسى كه مرتكب جنايت نسبت به أو شده است كه ناخوشايندىاش عايد أو مىگردد .
بايد توجّه داشت كه دو فضيلت بينش دقيق ودانش عميق داخل در فضيلت حكمتند ، وهمين طور ، فضيلت حلم وبردبارى وارد در ملكهء شجاعت است جز اين كه به دليل وجود فضيلت عدالت در هر سه أصل مزبور ، در حقيقت تمام آن فضايل وفروعشان شاخههايى از عدالتند . توضيح آن كه تمام اين فضائل ، ملكاتى ميان دو طرف افراط وتفريطند ، وهمين در ميانه ووسط دو طرف بودن ، معناى عدل است . بنا بر اين تمام اينها شاخههايى براي عدل وجزئياتى زير پوشش آنند .
( 73877 - 73822 ) وامّا شاخههاى شجاعت كه از آن تعبير به جهاد شده است :
1 - امر به معروف 2 - نهى از منكر 3 - راستگويى در جاهاى ناگوار . البتة وجود شجاعت در اين سه مورد
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 435
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٣٥