هر چيزى علّت وسببي قرار دهد تا بدان وسيله وبا وجود آن سبب ، آن چيز ضرورت پيدا كند . چون أكثر وقتها نزديكترين افراد خاندان وفأميل انسان براي منافع وكارهاى لازم أو اقدام مىكنند ، در حكمت خداوندى مقرر نشده است كه جز از طريق آنان سودى عايد انسان شود ، بناچار اگر آنها وى را ترك گويند ورها سازند ، بايد خداوند كساني را از افراد بسيار دور وبيگانه مقدّر ومعيّن كند تا مصالح وكمك ويارى أو را عهدهدار شوند .
( 3010 ) 10 - امام ( ع ) فرمود :
مَنْ ضَيَّعَهُ الْأَقْرَبُ أُتِيحَ لَهُ الْأَبْعَدُ ( 73421 - 73416 )
[ ترجمه ]
« هر گرفتار بلا را نبايد سرزنش كرد » .
[ شرح ]
( 73421 - 73416 ) گرفتارى گاهى ديني وگاهى دنيوي وگاهى در هر دو مورد است ، وبه هر تقدير ، گاهى سبب گرفتارى از جانب خود انسان است مانند جهل بسيط ويا جهل مركّب وگاهى به سبب ديگرى است كه مقدّر شده ومعلوم ويا نامعلوم مىباشد . افرادى به خاطر گرفتاريشان قابل سرزنشند كه وسايل گرفتارى يا مقدارى از آن ، از جانب خودشان باشد ، مانند گرفتارى به علّت دوستى با بدكاران ونظاير آن . اين در صورتي است كه ما لفظ را به همان معناى ظاهرىاش حمل كنيم ، واحتمال دارد مقصود امام ( ع ) اين باشد : سرزنش با هر گرفتارى ، سودمند نيست .
( 3011 ) 11 - امام ( ع ) فرمود :
مَا كُلُّ مَفْتُونٍ يُعَاتَبُ ( 73428 - 73425 )
[ ترجمه ]
« كارها تابع مقدّراتند ، به حدّى كه تدبير ومال انديشى باعث نابودى
و