[ ترجمه ]
« با مردم چنان رفتار كنيد كه اگر در آن حال مرديد ، بر شما بگريند ، واگر زنده مانديد ، علاقمند به معاشرت با شما باشند » .
[ شرح ]
( 73367 - 73355 ) امام ( ع ) بدين وسيله بر خوشرفتارى ومعاشرت با اخلاق پسنديده با مردم سفارش كرده است ، وعبارت : ان متّم . . . كناية از همان است ، زيرا از لوازم خوشرفتارى آدم أهل معاشرت دلسوزى ديگران به أو در زندگى وبه هنگام نيازمندى أو ، وگريه آنان پس از مرگ اوست . جملهء شرطيّه در محل نصب صفت مخالطه است .
( 3006 ) 6 - امام ( ع ) فرمود :
إِذَا قَدَرْتَ عَلَى عَدُوِّكَ - فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُكْراً لِلْقُدْرَةِ عَلَيْهِ ( 73380 - 73371 )
[ ترجمه ]
« هر گاه بر دشمنت مسلّط شدى ، عفو وگذشت از أو را ، شكر وسپاس نعمت قدرتى بدان كه نسبت به أو يافتهاى » .
[ شرح ]
( 73380 - 73371 ) اين عبارت توجه دادن به فضيلت گذشت است ، وامام ( ع ) با اين بيان كه گذشت ، سپاسگزارى به خاطر توانمندى مىباشد . يعنى لازمهء شكر نعمت قدرت ، گذشت وبخشش است ، بر اين فضيلت دعوت كرده است ، توضيح آن كه دست يافتن بر دشمن ، نعمتي از طرف خداست كه سپاس بر آن ، وايمان وخضوع در برابر خدا را مىطلبد . ولازمهء سپاس وايمان نرمدلى وفرونشاندن آتش خشم است وبه دنبال آن عفو وگذشت . به اين ترتيب گذشت را جاى سپاس قرار داده است از آنجا كه اين دو لازم وملزومند . وچون شكر واجب است ، عفو وگذشت نيز لازم است .