سرزنش خواهد بود ، بنا بر اين معاوية از طرف خدا وسيلهء امتحان واتمام حجّت ، براي امام ( ع ) است ، وجهت آزمايش معاوية به وسيلهء امام ( ع ) ، دعوت امام از وى به طرف حق ، وبر حذر داشتن أو از پىآمدهاى بد گناه ونافرمانى اوست به حدّى كه اگر دعوت خدايى امام ( عليه السّلام ) را لبيك نگويد ، مستوجب نكوهش ومجازات خواهد بود وامام ( ع ) حجّت خدا در برابر أو بود . وهمين است معناى سخن امام ( ع ) كه فرمود : « خداوند هر يك از ما را بر ديگرى حجّت قرار داده است » .
( 70078 - 70039 )
عبارت : فعدوت . . . قاعدكم ،
اشاره دارد به بعضي از مواردى كه امام ( ع ) به وسيلهء معاوية ، آزمايش مىشود ، وتوضيح مطلب آن كه تنها انگيزهء خروج معاوية بر امام ( ع ) دنيا بود ، وامام ( ع ) علّت آن را تأويل وتوجيه قرآن [ به وسيله معاوية ] دانسته مانند آيهء مباركه :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى
« 4 » وديگر آياتي كه بر وجوب قصاص دلالت دارند ، معاوية با وارد ساختن خود در زمرهء افراد مشمول اين آية ، آية را تأويل كرده ، ودر پى خون عثمان برآمده است ، ورود وى در اين جمع با تأويل وتوجيه آية بوده است ، چون خطاب آية ، ويژهء كشتگان ونزديكان آنان مىباشد . در صورتي كه معاوية خارج از اينهاست ، زيرا أو از وارثان خون عثمان نبوده است ، وأو آية را به صورت عام تفسير كرده تا خود را وارد آن جمع كند . چيزى را كه دست وزبان امام به عنوان يك جنايت مرتكب نشده بود ، به آن حضرت نسبت دادند ، يعنى قتل عثمان ، وبعضي از آنها نيز بعضي ديگر را بر امام ، به خاطر اين انتساب شوراندند ، مقصود آن است كه :
داناى شما به حال من ، نادان را وكساني از شما كه به جنگ با من برخاستهاند ، نشستگان از جنگ را ، بر من شوراندند .
هامش
( 4 ) سورهء بقره ( 2 ) آية ( 177 ) يعنى : اى مؤمنان براي شما حكم قصاص كشتگان چنين تعيين شده است .