پيمان شكنى برگرديد وهر چه زودتر نزد خدا توبه كنيد ، واگر از روى بىميلى با من پيمان بستيد ودر ظاهر اظهار أطاعت كرديد اما در پنهان سر نافرمانى داشتيد در اين صورت راه سرزنش مرا بر خويشتن گشودهايد . به جان خودم قسم شما به بيمناك بودن وپوشيده داشتن عقيدهء خود در بارهء بيعت با من از ديگر مهاجران سزاوارتر نبوديد ، ونرفتن شما زير بار بيعت با من پيش از ورودتان در اين كار ، از پيمان شكنى بعد از اقرار وپذيرش آن آسانتر بود .
به گمان شما من عثمان را كشتهام ، بنا بر اين بين من وشما ، كساني از أهل مدينه كه هم از من وهم از شما فاصله گرفتهاند به عنوان گواه هستند ، تا هر يك از ما به مقدارى كه دخالت در قتل عثمان داشت ، محكوم شود . پس اى پيرمردان از اين انديشهتان دست برداريد ، زيرا اكنون بزرگترين گرفتارى شما ننگ است ، امّا در آينده هم گرفتار ننگ خواهيد بود وهم گرفتار دوزخ » .
[ شرح ]
( 69853 - 69827 ) خزاعة ، قبيلهاى از دودمان أزد است ، بعضي گفتهاند : إسكافي منسوب به روستاى بزرگى است كه بين نهروان وبصره بوده است . وكتاب المقامات كتابي است كه شيخ نامبرده در مناقب أمير المؤمنين ( ع ) تصنيف كرده است .
امام ( ع ) در مورد بيعت شكنى طلحه وزبير با آن حضرت ، با دليل زير با آنها به استدلال پرداخته است :
( 69888 - 69854 )
1 - عبارت : امّا بعد . . . حاضر ،
كه به منزلهء صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن چنين است : وهر كه را كه شما آن چنان مىشناسيد ، سزاوار نيست بيعت با أو را بشكنيد وبر أو خروج كنيد . وجملهء : وكتمتما اشاره بر آن است كه طلحه وزبير پس از شكستن بيعت با امام ( ع ) ، قصد بيعت وآزادى در عمل را در مورد خود وجمع زيادى از مردم ، كتمان كردند ووانمود كردند كه امام ( ع ) آنها را به اجبار وأدار بر بيعت با خود كرده است .
( 69942 - 69889 )
2 - دليل دوّم ، عبارت : وان كنتما . . . اقراركما به ،
است كه جملهء شرطيهء