اشارتى است به آيهء مباركه :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذى
« 8 » .
ونيز أو را از بزرگ جلوه دادن احسان به دور داشته با اين گفتار : زيرا كار را بيش از آنچه هست جلوه دادن نور حق را از دل مىزدايد . ومقصود امام ( ع ) از حق در اينجا همان احسان به مردم ويا صداقت در گفتار است آنجا كه نياز به گفتن باشد ، زيرا اينها داراى جلوهاى عقلانى هستند كه نفوس متمايل بدان بوده ، از آن لذّت مىبرد . وچون بزرگ جلوه دادن عمل ، نوعي از دروغ است ، ودروغ هم صفتي فوق العادة ناپسند است ، ناگزير از عواملي است كه نور حقّ را از بين مىبرد وخاموش مىسازد ، ودر نتيجة ارزشى براي آن عمل در دل مردم نمىماند . امام ( ع ) وى را از خلف وعده ، با اين بيان بر حذر داشته است : « به وعده وفا نكردن باعث خشم خدا ومردم مىگردد . » امّا خشم مردم ، واضح وروشن است ، وامّا خشم خدا به دليل قول خداى تعالى است كه مىفرمايد :
كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ . . . *
« 9 » سه مورد بالا مقدّمات صغرا براي قياسات مضمرى هستند كه كبراى مقدّر آنها چنين است : وهر چه داراى اين ويژگيها باشد ، بايد از آن دورى جست .
( 69618 - 69588 ) بيست وهشتم : أو را از قرار دادن كارها در يكى از دو سوى افراط وتفريط بر حذر داشته است اما جانب افراط ، عبارت است از : شتابزدگى در كارى پيش از فرا رسيدن وقت آن ويا لجاجت وپافشارى در مورد كارى كه سررشتهء آن در دست انسان نيست ويا مورد آن تغيير كرده است . ويا وقتي كه راه كار ، روشن نيست ، وهمچنين سهل انگارى در كار . وامّا طرف تفريط ، خوددارى وعقب نشينى از
هامش
( 8 ) سورهء بقره ( 2 ) آيهء ( 264 ) يعنى : اى مردم با ايمان صدقات خود را به سبب منت گذارى وآزار تباه نسازيد .
( 9 ) سورهء مؤمن ( 40 ) آية ( 35 ) يعنى : اين كار سخت باعث خشم خداست .