انجام وظايفى كه به عهده دارند ، ومداراى با مردم ، مىگردد . عبارت مذكور صغراى قياس مضمرى است كه كبراى مقدّر آن چنين است : وهر چه بر اين منوال باشد انجامش لازم است .
پنجم : آن كه خود را از خيانت يار وياورانى كه از جملهء كاركنان هستند ، دور نگه دارد ، أو را با اين عبارت : فان أحد منهم بسط . . . التّهمة ، به روشى كه شايسته است آنها را أدب كند وسنّت الهى را در بارهء آنها اجرا نمايد ، راهنمايى فرموده است .
كلمهء : « تقليد » را استعاره آورده است ، براي آويختن ننگ تهمت به گردن أو ، از آن جهت كه تهمت همچون شعارى محسوس ( يوغى ) به گردن مىافتد .
وعبارت در نهايت رسايى وروانى است . ميزان اين مجازات بر حسب عرف ونظر امام ، ويا شخص منتخب أو تعيين مىشود .
( 68188 - 68028 ) دستهء چهارم ماليات دهندگان است ، امام ( ع ) در بارهء آنان اوامرى به شرح زير صادر فرموده است :
اوّل : مسأله ماليات آنها را بررسى كرده - ودر مواردى كه شرح مىدهد - طورى رفتار كند كه به نفع ومصلحت ماليات دهندگان تمام شود .
آن گاه به جنبهء مصلحت ماليات دهنده با قياس مضمرى اشاره فرموده است كه صغراى آن ، عبارت : فانّ صلاحه . . . الّا بهم است . وبا عبارت : لا صلاح لمن سواهم الّا بهم ، يعنى آسايش ديگران ميسر نيست مگر به وسيلهء ماليات دهندگان ، به منظور تأكيد توجه داده است كه آسايش ديگران جز به وسيلهء آنان ميسر نيست .
وكبراى مقدّر نيز چنين است : وهر كس كه آسايش مردم جز به وسيلهء أو ميسر نگردد ، توجّه به كارهاى أو وبررسى حالات وى لازم است . وبعد در توضيح صغراى قياس فرموده است : چون مردم همه مرهون ماليات وماليات دهندگانند ، واين مطلب امروز براي ما روشن است .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 276
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٧٦