أو را تشبيه كرده است به كسى كه در كوشش وتلاش خود ، خدا را منظور نداشته بلكه هدفش دنيا بوده است ، ونيز به كسى كه پروردگار خود را از روى دليل نشناخته بلكه نسبت به أو وبه وعد ووعيد أو ناآگاه است . وجه شبه ، همان مشاركت أو با كساني است كه غير خدا را مىجويند ونسبت به أو جاهلند ودر پى غير خدايند ، در اين كه آنان از خدا اعراض كردهاند . وهمچنين أو را تشبيه به كسى كرده است كه از عبارت خود هدفى جز فريب مردم مسلمان وبه چنگ آوردن دنياي آنها ندارد . ( 64032 - 63983 ) ودر عبارت : فلمّا امكنتك الشّدّة . . . الكبيرة به وجه شبه اشاره فرموده است ، يعنى همان طور كه شخصي كه ديگرى را نسبت به چيزى فريب مىدهد ، به دنبال فرصتى است تا آن چيز را به هنگام فرصت بربايد ، تو نيز در سرعت اقدام به خيانت چنين بودى . وعمل وى را در ربودن مالي كه به چنگ آورده است ، تشبيه كرده به ربودن ران بز از كار افتاده توسط گرگى چالاك ، ووجه شبه به سرعت ربودن وخفّت وپستى أو است . اما اين كه امام ( ع ) در اين تشبيه گرگ چابك را انتخاب كرده از آن روست كه لاغرى رانهاى وى أو را كمك مىكند تا به تندى بجهد وطعمه را به سرعت بربايد وهمچنين [ به عنوان مشبّه به ] ران بز لاغر اندام را از آن جهت آورده است كه ممانعتى در كار نيست وآن براي ربودن آمادهتر است .
آن گاه به عنوان توبيخ وسرزنش به أو اطّلاع داده است كه وى آن أموال را به وطن خود ، مكّه ، منتقل كرده است ، عبارت رحيب الصّدر كناية است از شادمانى وخوشحالى وى به سبب اين أموال ويا كثرت اموالى كه أو به اختيار خود گرفته است ، زيرا طبيعي است كه هر گاه انسان چيزى را در دل بپرورد ودست يا زد ، هر چه ممكنش باشد برداشت مىكند وبه اختيار مىگيرد .
كلمات : رحيب ، وغير ، منصوبند بنا بر اين كه حال مىباشند ، واضافهء رحيب به صدر ، در تقدير انفصال است .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٤٩