راوندى - خدايش بيامرزد - گفته است ، بلكه اين نامه به عبيد اللّه نوشته شده است . واين عقيدة صحيحتر ونسبت نامه به عبيد اللّه مناسبتر است .
بدان كه هيچ كدام از اين دو گفته سندى ندارد : امّا گفتار اوّل ، تنها اين مطلب كه ابن عبّاس بعيد است چنين كارى را كرده باشد كه به أو نسبت دادهاند ، روشن است كه ابن عبّاس معصوم نبوده وعلي ( ع ) هم كسى نبود كه در راه حق از احدى بترسد ، هر چند كه محبوبترين فرزندان أو باشد همان طور كه در اين مورد به حسن وحسين ( ع ) در اين مثال زده تا چه رسد به پسر عمويش ، بلكه لازم است به خويشاوندان نزديك در چنين مورد سختتر بگيرد ، وآنگهى سختگيرى وسرزنش ودرشتى بر أو باعث جدايى ابن عباس از امام ( ع ) نمىشود ، زيرا روش امام ( ع ) اين بود كه هر گاه كسى از يارانش استحقاق مؤاخذه داشت ، مؤاخذه مىكرد ، چه بزرگ بود يا كوچك ، چه نزديك بود يا دور ، وهنگامى كه حقّ اللّه را از أو باز پس مىگرفت ، ويا آن شخص از كردهء خود پشيمان مىشد ، به همان حال قبلي نسبت به أو باز مىگشت ، چنان كه فرموده است : عزيز نزد من خوار است تا وقتي كه حقّ را از أو بازستانم وذليل نزد من عزيز است تا وقتي كه حقّ أو را بازگيرم . بنا بر اين با محبّت عميق وپيوند خويشاوندى كه ما بين ايشان وجود داشته ، درشتى ورودررويى ناخوشايند علي ( ع ) با ابن عباس ، جدايى واختلافى را در ميان ايشان ايجاد نمىكرده است .
واما مطلب دوم : عبيد اللّه كارگزار امام ( ع ) در يمن بود وچنين حرفى در باره أو نقل نشده است .
( 63883 - 63877 ) در اين نامه چند مطلب است :
أول : احسان خود را در مقام منّتگزارى بر أو از چند جهت ياد آورى كرده است 1 - أو را در أمانتي كه خداوندش أو را بر آن امين دانسته ، شركت داده
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 147
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص١٤٧