( 47953 - 47950 ) 9 - ونيز فرمانبردارى حقّ تعالى را وسيله رهايى از اندوههايى كه در طول سفر آخرت داريد قرار دهيد ، يعنى طاعت خدا را از رنجها واندوههاى منازل آخرت وهول وهراس آن مايه گشايش وآسايش خود گردانيد .
( 47967 - 47954 ) 10 - طاعت خداوند سبب محافظت از مهلكههايى است كه احاطه دارد ، اين مهلكهها عبارت از صفات زشت وعادتهاى ناپسندى است كه موجب نابودى انسان است ، ومراد از اكتناف ، احاطه اين مخاطرات بر نفس آدمي است به گونهاى كه جز طاعت خداوند وفرمانبردارى از أوامر أو چيز ديگرى نمىتواند انسان را از اين گرفتاريها برهاند ، مقصود از جمله مخاوف متوقّعة ( بيمهايى كه مورد انتظار است ) هول وهراس آخرت وگرمى آتش آن است .
( 47975 - 47968 ) 11 - طاعت وپرهيزگارى باعث مىشود سختيها وگرفتاريهايى كه به انسان نزديك شده است از أو دور گردد . ودر بسيارى از جاها طاعت به تقوا تعبير مىشود هر چند در برخى موارد طاعت اخصّ از تقوا مىباشد ، در هر حال اين كه با فرمانبردارى از أوامر خداوند سختيهاى آخرت از انسان دور مىشود روشن است ، امّا دور شدن آنها از انسان در ايّام زندگى دنيا به سبب اين است كه پرهيزگاران بيش از كسان ديگر از بديها وشرور ديگران سالم ودر أمان مىمانند ، براي اين كه آنان خود را از آميختگى با مردم به دور داشته وبه خاطر متاع دنيا با آنها كشمكش ونزاعي ندارند ، وهم بدين سبب كه دنيا را دشمن مىدارند ، زيرا دوستى وحرص دنيا سرچشمه تمامى بديها وسختيهاست .
( 47981 - 47976 ) 12 - طاعت الهى أموري را كه تلخ ورنجآور است شيرين وگوارا مىسازد ، اين أمور يا مربوط به آخرت است مانند تكاليف عبادي وآشكار است كه وظايف عبادي از نظر پرهيزگاران وأهل طاعت از هر چيز ديگر شيرينتر ولذّت بخشتر است ، اگر چه اينها در ابتداى كار ، وآغاز سلوك در راه حقّ در كأم أو تلخ ، وتحمّل آنها بر أو وهمه نادانها سنگين ودشوار بوده وهست ، ويا اين كه مربوط به أمور دنياست مانند تهيدستى ولختى وگرسنگى ، واينها چنان كه مىدانيم نشانه
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 815
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٨١٥