عمل است ، در صورتي كه اگر در اين باور شكّ كند وانديشه خود را متّهم سازد به اين كه در اين حكم از نفس امّاره پيروى مىكند اين بيم در أو پديد مىآيد كه اعمال أو مطابق دستور انجام نشده است ، ودر نتيجة ، اين شكّ وبدبينى أو را بر عمل بيشتر وأدار ، وخودپسندى وفريفتگى أو را به عبادتهايى كه انجام داده از ميان مىبرد ، ومىدانيم كه عجب وخودپسندى از چيزهايى است كه موجب هلاكت انسان است ، چنان كه أمير مؤمنان ( ع ) فرموده است : سه چيز هلاكت كننده است : حرصي كه دنبال شود وهوسى كه پيروى گردد وخودپسندى « 6 » .
همچنين ترسى كه از ستايش مردم از آنان به آنها دست مىدهد درمان حالت برتربينى وخود پسندى است كه معمولا بر اثر مدح وستايش در انسان به وجود مىآيد ، از اين رو هنگامى كه يكى از آنان را مىستايند در پاسخ مىگويد :
من به خودم از ديگران داناترم و . . .
پس از اين امام ( ع ) بطور كلّى به ذكر نشانههايى كه هر يك از مؤمنان به آنها شناخته مىشود پرداخته است ، واوصافى كه براي آنان پيش از اين بيان فرموده اگر چه به آنان اختصاص داشته وبدانها شناخته مىشوند ، ليكن گاهى ممكن است برخى از آن صفات به ريا آميخته شود ، در صورتي كه تقواى حقيقي به ريا آلوده نمىگردد ، از اين رو أوصاف پرهيزگار را در اين بخش از گفتار خود جمع آورى وبطور مرتّب ذكر فرموده است :
( 46667 - 46659 ) 1 - در دين نيرومند است ، به سبب اين كه در برابر وسوسههاى شيطان ايستادگى مىكند وفريب مردم را نمىخورد ، واين ويژگيهاى دين عالمان ودانشوران است .
( 46671 - 46668 ) 2 - در أمور دنيا داراى هشيارى ودرنگ ودقّت است واين صفات را با نرمخويى آميخته واز تندخويى وخشونت بدور است ، چنانكه در مثل آمده كه : نه
هامش
( 6 ) ثلاث مهلكات : شحّ مطاع وهوى متّبع وإعجاب المرء بنفسه .