چندان شيرين باش كه تو را ببلعند ونه چندان تلخ كه تو را به دور افكنند ، واين همان صفت فاضله عدالت در رفتار با خلق است ، ومىدانيم نرمخويى گاهى از نظر تواضع مطلوبى است كه مقتضاى آية شريفه :
« وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ »
« 7 » مىباشد ، وزماني ناشى از فرومايگى وضعف يقين است وتواضعى كه پسنديده است همان است كه در نخست گفته شد وآن با هشيارى ومصلحتهاى نفس توأم است ، امّا فروتنى دوّم از صفات زشت به شمار مىآيد ، ونمىتواند با آگاهى ودور انديشى همراه باشد زيرا افراد سفله وفرومايه را وزش هر نسيمى به جنبش در مىآورد وهر جاذبه وانگيزهاى آنها را تحت تأثير قرار مىدهد .
( 46675 - 46672 ) 3 - ايمان أو در حدّ يقين است ، چون ايمان عبارت از تصديق وجود آفريدگار جهان وآنچه دين از جانب أو براي بشر آورده است واين تصديق داراى شدّت وضعف است ، گاهى بر حسب تقليد است يعنى اعتقادي است مطابق با واقع ليكن مستند به انگيزه ودليل نيست ، وزماني تصديق ناشى از علم ودانايى است واين عبارت از اعتقادي است كه متّكى به برهان ودليل است . گاهى هم علاوة بر اين كه تصديق ، از روى علم ومستند به برهان است عدم امكان هر چه جز آن است نيز از روى علم ودليل مورد اعتقاد وتصديق است كه اين را علم اليقين مىنامند ، وپيشتازان راه حقّ به اين مرتبه بسنده نمىكنند بلكه با روگردانيدن از دنيا واز ميان برداشتن موانع وحجابها خواستار يقيني هستند كه حاصل از مرتبه شهود است ومنظور از اين ، يقيني است كه تزلزل واحتمال به هيچ روى در آن راه نداشته باشد .
( 46679 - 46676 ) 4 - در به دست آوردن وهر چه بيشتر اندوختن دانش حريص است .
( 46683 - 46680 ) 5 - دانش را كه از صفات ملكوتي است با حلم وبردبارى كه از فضيلتهاى
هامش
( 7 ) سوره شعراء ( 26 ) آية ( 215 ) يعنى : پر وبال مرحمت خود را به تواضع براي مؤمنان پيرو خود بگستران .