أسباب آن را فرآهم ، وآنان را براي عمل در اين راه آماده سازد .
( 46495 - 46492 ) 15 - دنيا آنان را خواهان است ليكن آنان آن را نمىخواهند ، اين سخن به زهد حقيقي پرهيزگاران اشاره دارد ، وزهد ملكهاى است از فروع عفّت ، ومدلول اين گفتار كناية است بر اين كه آنان شايستگى احراز مقامات دنيوي مانند وزارت وقضاوت وسروري وبزرگى را دارا هستند ودر موقعيّتى قرار دارند كه اگر بخواهند اين مقامات به آنها مىرسد ، ونيز احتمال دارد كه مقصود از دنيا أهل دنياست واين مضاف حذف شده باشد .
( 46500 - 46496 ) 16 - دنيا آنان را به اسارت خود در آورده ليكن آنان جان خود را فديه داده واز قيد آن رها شدهاند ، ا 0 ين گفتار گوياى اين معناست كه هر كس دنيا را پس از آلودگى وبهرهگيرى از خوشيهاى آن ترك ، واز آن كنارهگيرى كند ، وراه فرمانبردارى خدا را در پيش گيرد ، خود را از آثار بد اعمال گذشته خويش كه همچون غلّ به گردن أو در آمده است آزاد مىسازد ، واژه أسر ( اسارت ) براي غلبه وسلطه آثار اعمال بر نفس ، وكلمه فديه براي روگردانيدن از خوشيهاى دنيا ودر پيش گرفتن راه خدا استعاره شده است .
اين كه در جمله أرادتهم الدّنيا ولم يريدوها با واو ، ودر عبارت ففدوا أنفسهم منها با فاء عطف شده براي اين است كه همچنان كه ممكن است انسان پس از رو آوردن دنيا به أو ، زهد پيشه كند واز أو روى گرداند گاهى هم از نخست وپيش از آن كه دنيا روى خوشى به أو نشان دهد از آن كنارهگيرى مىكند وزهد را بر مىگزيند چنان كه پيامبر أكرم ( ص ) فرموده است : « كسى كه آخرت را بزرگترين مقصد خود قرار دهد خداوند أو را به مقصودش مىرساند ودنيا نيز به أو مىرسد در حالي كه خوار وسر كوفته باشد « 4 » » بنا بر اين در جمله ولم يريدوها عطف با فا نيكو نبوده امّا در جمله ففدوا چون فديه دادن جز پس از اسارت انجام نمىگيرد با فاء
هامش
( 4 ) من جعل الآخرة أكبر همّه جمع اللّه عليه همّه وأتته الدّنيا وهي راغمة .