حجاب مكروهات وتحمّل سختيها وناگواريها كوشش به عمل آيد ، همچنين در اين حديث آمده كه شهوات ، دوزخ را احاطه كرده وهوسها گرد آتش را فرا گرفته است تا مردم از هوسها بپرهيزند واز شهوتهاى نفساني وهواهاى شيطانى دورى جويند .
( 37214 - 37130 ) امام ( ع ) پس از آن كه با ذكر حديث نبوي ( ص ) وياد آورى بهشت سختيهايى را كه ملازم با طاعت است آسان مىگرداند وبا اشاره به دوزخ هوسها وخواستهايى را كه دورى از آنها را لازم مىداند تحقير مىكند ، توضيح مىدهد كه هيچ طاعتي نيست مگر اين كه نفس انسان از آن كراهت دارد وگناهى نيست مگر اين كه طبع آدمي خواهان آن است ، وراز اين مطلب را پيش از اين دانستى زيرا نفس انسان از نيروى شهوانى بيش از نيروى عقلانى پيروى مىكند بويژه در مورد لذّات محسوسى كه در دسترس اويند ، ليكن عذاب خدا را به دنبال دارند ، سپس آن حضرت از خداوند مىخواهد كه رحمت كند كسى را كه از شهوات وهوسهاى خود دست بردارد ، نزع عن شهواته يعنى : از افتادن در شهوات باز ايستد ونفس امّارهاش را سركوب سازد ، زيرا خواستهاى آن از هر چيزى نسبت به خداوند دورتر ، وسركوب آن از هر چيز ديگر دشوارتر است . پس از اين توضيح مىدهد كه كارى را كه نفس بدان مشتاق وخواستار آن است گناه ونافرمانى پروردگار است ، پس از آن از أحوال مؤمن راستين آگاهى مىدهد ، كه أو در شب وروز پيوسته نفس خويش را متّهم مىگرداند وآن را دچار نقص وعيب مىبيند وسرزنش مىكند ، وأحوال آن را زير نظر مىگيرد واز آن خواهان اعمال شايسته بيشتر است ، وما به اين مطلب پيش از اين اشاره كردهايم . بعد از آن به شنوندگان دستور مىدهد كه در روگردانيدن از شهوتها ولذّتهاى دنيا همانند بزرگان أصحاب كه بر شما پيشى گرفتهاند وآنانى كه از پيش روى شما در گذشته وبه بهشت رفتهاند باشيد ، واژههاى تقويض ( ويران كردن ، عمود خيمه را بر چيدن ) وطىّ ( پيچانيدن ، در نور ديدن ) را براي آنها استعاره فرموده است ، زيرا آنان مانند مسافر كه
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 648
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٦٤٨