آنها را بر آورده ساخته واكنون بدآنها پشت مىكنند ، پيداست كه در اين هنگام از آنچه در دنيا به آن دست يافته وبه آرزوهايى كه رسيده ، وبىنيازى كه پيدا كرده بودند سودى نمىبرند .
( 30840 - 30808 ) امام ( ع ) پس از اين سخنان شنوندگان را از اين كه در چنين موقعيّت ومنزلتي باشند بيم مىدهد ، منظور از منزلت در اين جا ، داشتن روش أرباب غفلت است كه أحوال آنها را بيان فرمود ، زيرا غفلت وعدم توجّه ، حالتي دشوار ومنشأ لغزش وگناه مىباشد ، سرّ اين كه امام ( ع ) در اين تحذير خود را نيز شريك ساخته وبه خود نيز بيم مىدهد اين است كه در توجّه دادن شنوندگان به طاعت وفرمانبردارى خويش مؤثّرتر است ، سپس دستور مىدهد كه هر كسى بايد از وجود خود سود برد ، وچون تنها افراد با بينش مىتوانند از وجود خود منتفع شوند با شرح حال افراد بصير ، كيفيّت اين انتفاع را بيان فرموده وأموري را متذكّر شده است :
1 - اين كه انسان در باره آنچه از كلام خدا وسخنان پيامبرش ( ص ) مىشنود ، وپندهاى مؤثّرى كه از آنها به گوش أو مىرسد انديشه كند ، زيرا چنان كه مىدانيم بدون تفكّر ، سودى از اينها نخواهد برد .
2 - به چشم سر وبه ديده دل بنگرد ، ومقاصد مفيدى را دنبال كند وپس از شناخت با هوشمندى از آنها اندرز گيرد .
3 - از عبرتها ودريافتهاى خود بهره بردارد ، واين در هنگامى ميسّر است كه همواره بر طبق آنچه دانسته ودريافته است عمل كند .
4 - اين كه در صراط مستقيم گام بردارد ، همان راهى كه شرع آن را نشان داده است ، وراههاى آن روشن است ، وبايد از عدول وانحراف از آن دورى كند ، زيرا هر كس از راه دين منحرف شود ، هر چند انحراف أو كم باشد در پرتگاه نابودى مىافتد ، ودر وادى گمراهى سرگردان مىشود ، وما ضمن سطور گذشته مثلي را كه در اين باره پيامبر گرامى ( ص ) بيان كرده است ذكر كردهايم ، در آن جا كه فرموده است : « خداوند مثل درستى زده ، كه در دو سوى صراط ،
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 442
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٤٤٢