عمل شخص غيبت كننده وپيامد كردار أو مفسّر اين گفتار است ، همچنان كه عبارت : باطل اين است كه بگويى شنيدم ، وحقّ اين است كه بگويى ديدم ، چگونگى عمل را روشن مىكند ، ودر اين جا دو نكته وجود دارد :
اوّل - اين كه بيان آن حضرت كه فرموده باطل اين است كه بگويى شنيدم ، مستلزم كليّت وتعميم آن نيست تا هر چه را مىشنود باطل باشد زيرا در اين صورت باطل ومسموع در يك رديف قرار مىگيرد وهر دو را بايد ترك كرد .
دوّم - اين كه مراد اين نيست كه همين گفتار گوينده كه بگويد ديدم حقّ است بلكه حقّ آن چيزى است كه مشاهده كرده است ، همچنان كه گفتن جمله سمعت ( شنيدم ) باطل نيست ، بلكه آنچه شنيده است باطل است ، ودر واقع جملههاى رأيت وسمعت خبر دادن از چيزى است كه ديده وشنيده شده است ، ومجازا به جاى مخبر عنه يا مرئىّ ( ديده شده ) ومسموع ( شنيده شده ) نشستهاند . وتوفيق از خداوند است .
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 333
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣٣٣