به حمله شتر گزنده تشبيه فرموده ، ووجه تشبيه ، شدّت خشم وكينه وآزارى است كه در نتيجة يورش أو حاصل مىشود .
( 27938 - 27927 ) 2 - اين كه زمين را از سرها مفروش مىكند ، اشاره است به كشتار زيادى كه در كوفه به عمل خواهد آورد كه تاريخ گوياى آن است ، با به كار بردن واژه فغر برخى از صفات درّندگان براي أو استعاره شده كه كناية است از اين كه نفوس بسيارى را كشتار ، وبا مردم با درّنده خويى وخشم وآزار رفتار خواهد كرد ، همچنين واژه ثقلت وطأته في الأرض ، اشاره است به اين كه در زمين نيرومندى وتوانايى بسيار خواهد يافت .
( 27942 - 27939 ) 3 - عبارت بعيد الجولة : حاكى از اين است كه قلمرو فرمانروايى أو وسيع بوده ، وكشورهاى دور دست نيز عرصه تاخت وتاز سوارهها وپيادههاى سپاه أو خواهد شد ، واژههاى بعيد وعظيم هر دو حال ومنصوبند وكساني كه آنها را مرفوع روايت كردهاند آنها را خبر مبتداى محذوفى دانستهاند .
( 27957 - 27943 ) 4 - امام ( ع ) پس از بيان صفات عمومى أو ، به شرح آنچه اين ستمگر در آينده با مردم خواهد كرد ، وآنها را در أطراف شهرها ونقاط دور پراكنده وآواره خواهد ساخت پرداخته ، وگفتار خود را با سوگند به خداوند متعال تأكيد فرموده است ، اين سخنان به عبد الملك بن مروان وفرزندانش كه جانشين وى شدند ، ورفتار آنها با صحابه وتابعانى كه تا زمان آنها در قيد حيات بودند اشاره دارد ، وكارهاى آنها در مورد بدگويى وتحقير وطرد وكشتار صحابه وتابعان روشن است ، اين كه بازمانده آنها را به غبارى كه از سرمه در چشم باقي مىماند تشبيه فرموده براي بيان اين است كه شمار بسيار كمي از اين دسته باقي خواهد ماند .
( 27989 - 27958 ) 5 - اين كه امام ( ع ) خبر داده است كه فلا تزالون كذلك ( پيوسته چنين خواهيد بود ) مراد اين است كه أحوال مردم در روزگار حكومت عبد الملك وفرزندانش كه جانشين أو شدند به گونهاى كه توصيف شد ادامه خواهد داشت تا اين كه اعراب خرد از دست رفته خود را باز يابند ، يعنى عقل عملي خويش را كه رها كرده
شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 319
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٣١٩