نماند ، اين وضع همچنان ادامه مىيابد تا آن گاه كه خرد وانديشه از دست رفتهء عرب به آنها باز گردد .
پس سنّتهاى جاودانه وآثار روشن اسلام را به كار بنديد ، وبه پيمان نزديكى كه نبوّت بدان كامل واستوار است پايدار باشيد ، وبدانيد شيطان راههاى خود را براي شما هموار مىسازد ، تا از أو پيروى كنيد . »
[ شرح ]
امام ( ع ) در اين بخش از خطبه از پيدايش مردى به اين صفات خبر مىدهد ، برخى از شارحان گفتهاند : اين مرد عبد الملك بن مروان است ، براي اين كه پدرش أو را جانشين خويش ساخت وپس از درگذشت أو به حكومت شام رسيد ، وپس از آن كه مصعب بن زبير ، مختار بن أبي عبيده ثقفى را به قتل رسانيد ، أو براي جنگ با مصعب رهسپار كوفه شد ، سپاهيان آنها در محلّى به نام مسكن ( با كسر كاف ) كه از توابع كوفه است با يكديگر به كارزار پرداختند ، در اين جنگ مصعب كشته ، وعبد الملك وارد كوفه شد ، مردم اين شهر با أو بيعت كردند ، سپس عبد الملك ، حجّاج بن يوسف را براي پيكار با عبد اللّه بن زبير به مكّه فرستاد ، حجّاج عبد اللّه را كشت وخانه كعبه را ويران كرد ، واين اتفاق در سال 73 هجرى روى داد ، سپس عبد الملك در جريان وقايع عبد الرّحمان بن أشعث گروه بسيار زيادى از اعراب را به قتل رسانيد وبه وسيله حجّاج بن يوسف مردم را مورد آزار وكشتار بسيار قرار داد .
در اين خطبه نكات ولطايفى به شرح زير است :
( 27926 - 27912 ) 1 - امام ( ع ) براي اين مرد ودعوت وتبليغ أو در شام وفرمانهايى كه صادر مىكند ، واژه نعيق را بطور مجاز به كاربرده ، ونيز واژه فحص را براي جنايات آن مرد در كوفه واين كه أوضاع مردم آن جا را واژگون مىكند ، ونيز براي نارسايى أو در درك أحوال مردم ، استعاره آورده است ، سپس توجّه وهجوم أو را به شهر كوفه