( 23460 - 23453 )
8 - در جمله دعا إليها أسمع داع
منظور كسى است كه در رسانيدن نداى حقّ به گوش مردم ، ودعوت وتبليغ از هر كس سخت كوشتر وجدّيتر بوده ، وأو پيامبر أكرم ( ص ) است ، ومراد در جمله وعاها خير واع كساني است كه بىدرنگ به قبول دعوت إلهي شتافتند ، ودر ميان آدميان ، بهترين پذيرندگانند .
( 23500 - 23466 )
9 - وجود تقوا در دوستان خدا آثار ونشانههايى دارد
كه امام ( ع ) آنها را بيان كرده ، واين كه شبها را به بيدارى ، وروزهاى گرم را به تشنگى توصيف فرموده به اين سبب است كه شب وروز ظرف زمانند يعنى شب را براي نماز به بيدارى ، وروزهاى گرم را براي روزه با تشنگى مىگذرانند . بنا بر اين مجازا صفت مظروف به ظرف داده شده است ، چنان كه گفته مىشود : نهاره صائم وليله قائم يعنى روزش روزه ، وشبش بر پا ايستاده است . در جمله فأخذوا الرّاحة منظور آسايش آخرت است . ونصب ، عبارت است از رنج تن به سبب قيام در شب كه با تحمّل اين رنج ، آسايش آن جهان را به دست آوردهاند ، وبا صبر در برابر تشنگى روزه قابليّت سير آب شدن از چشمه سلسبيل را يافتهاند ، فا در واژههاى فبادروا ولا حظوا براي تعليل است زيرا نزديك دانستن مرگ ، مستلزم كار وكوشش براي آن وزندگى پس از آن است . همچنين پوچ شمردن آرزوها وبريدن از آنها موجب اين است كه مرگ پيوسته در برابر چشم باشد .
( 23602 - 23501 )
10 - امام ( ع ) نخست بطور اجمال ، به ذكر عيبها وزشتيهاى دنيا پرداخته ومىفرمايد
سراى نيستى ورنج ودگرگونيها وعبرتهاست ، وسپس تا جمله ولا مؤمّل يترك اين عيبها را به تفصيل ، شرح داده است ، در آن جا كه موثّر قوسه فرموده واژه إيتار ( زه به كمان بستن ) را براي روزگار بطور استعاره آورده وبا ذكر قوس ( كمان ) آن را ترشيح داده است ، جهت مشابهت اين است كه زمانه تير مصيبتها وحوادث خود را كه قضاى لا يتغيّر الهى آنها را رقم زده همچون تيرانداز چالاكى كه تير أو خطا نمىكند به سوى مردم رها مىسازد ، همچنين واژه جراح ( زخم ) را براي رويدادهاى ناگوار روزگار استعاره فرموده است ، زيرا هر دو درد آورند وبا