مطلبدوّم : مفهوم صحيح و فاسد
در رابطه با تعريف « صحيح » و « فاسد » نظرياتى وجود دارد كه در ذيل به مهمترين آنها اشاره مىكنيم :
1 ) برخى از فقها و متكلّمين ( قدس سره ) : صحيح آن است كه موجب سقوط اعاده و قضاء باشد و فاسد خلاف آن است . اين نظريه به فقها نسبت داده شده است « 1 » ؛
2 ) برخى ديگر از فقها و متكلّمين ( قدس سره ) : صحيح عبارت از موافق با امر شرعى ، و فاسد خلاف آن است . اين نظريه به متكلّمين منسوب است « 2 » ؛
3 ) صاحب كفايه و بسيارى از محقّقان ( قدس سره ) : صحيح عبارت است از « تامّ الأجزاء والشرائط » . بنابر اين ، صحّت عبارت از تماميت به لحاظ اجزاء و شرايط است و فساد ، خلاف آن است . اين نظريه ، مختار صاحب كفايه « 3 » ، وميرزاى نائينى « 4 » ، و محقّق خوئى « 5 » است . و بر اساس اين تعريف محقّق خوئى وصف صحّت و فساد را مختصّ به مركّبات مىداند ؛
4 ) استاد شهيد صدر ( قدس سره ) : صحيح به معناى واجديت حيثيت « مرغوبيت شيئ » است . و لذا نه تنها مركّبات قابل اتصاف به صحّت و فسادند ؛ بلكه بسائط نيز قابل اتصاف به صحّت و فساد مىباشند . چنان كه مىگوييم : انديشهء صحيح و انديشهء فاسد « 6 » .
هامش
( 1 ) . كفاية الأصول 35 : 1 ، المحاضرات 143 : 1 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . كفاية الأصول 35 : 1 .
( 4 ) . أجود التقريرات 34 : 1 .
( 5 ) . المحاضرات 143 : 1 .
( 6 ) . بحوث فى علم الأصول 189 : 1 . .