تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 916

مساهمون:

ص٩١٦
علاوه بر خدمت در مسجد به شغل آموزگارى نيز اشتغال دارد و خط نستعليق را نيكو مىنويسد ، در حفظ بقاياى يكى از آثار گمنام دوره صفويه ، به قرائت و عكس‌بردارى از قطعات موجود كتيبه توفيق يافت و به اين ترتيب اثر ديگرى بر آثار پراكندهء عهد صفويه مىافزايد . ظاهرا مصالح بنائى هفت مدرسه در بناى مسجد جديد در اواخر عهد قاجاريه به كار رفته و ضمن حمل اين قبيل مصالح به مسجد رحيم خان ، كتيبه مزبور هم انتقال يافته و همچنان در اين محل بر جاى مانده است ، از قرار معلوم دو مدرسه از هفت مدرسه در محلهء مستهلك جنب شاهزاده ابراهيم قرار داشته كه تدريجا به ويرانى گراييده و از مصالح آن‌ها در ساختمان مسجد رحيم خان و شبستان مسجد محله نو ( مسجد فشاركى ) استفاده شده است . كتيبهء مزبور كه به خط ثلث فرورفته بر سنگ پارسى و به قلم عبد الرحيم جزايرى خطاط معروف شاه سلطان حسين صفوى است ، به شرح زير مىباشد : بسم الله الرحمن الرحيم من فضل الله سبحانه و ميامين دولة السلطان الاعظم و بركات خدمة الخاقان الافخم ظلّ الله فى العالم ، سيد السلاطين ، قهرمان الماء و الطين ، السلطان بن السلطان ابو المظفر شاه سلطان حسين الصفوى الموسوى الحسينى بهادر خان لا زال بابه مرجعا لأعاظم السلاطين وفّق لبناء هذه المدرسة خادمه الخازن لخزانة عطياته الممتاز القرب الى حريم سرادقاته آقا كمال جعل الله سعيه مشكورا و اتفق اتمامها فى 1108 كتبه عبد الرحيم ؛ عمل محمد طاهر » . « 1 » نام آقا كمال كه امور مالى دولت صفوى را به طور كامل در اختيار داشته ، در برخى از كتيبه‌هاى مدرسهء چهار باغ نيز آمده است . دربارهء اين مدرسه گفته شده است : . . . و مدرسهء سلطانى صد و پنجاه حجره دارد در كمال تكلف ساخته شده به سركارى آقا كمال صاحب جمع خزانه عامره « 2 » در اشعار اطراف سرسراى مدخل مدرسه چهار باغ كه به خط محمد صالح اصفهانى و مورخ به سال 1119 است ، چنين آمده است :
وارث تخت سليمان خسرو گيتىستان * پادشاه شيعيان ، جان جهان سلطان حسين
آن كه از تيغ كجش شد راست كار عالمى * آن كه از خلق و كرم بگرفت حدّ مشرقى
شد مقرر تا غلام و خازنش آقا كمال * كز كمال عقل و دانش ، عقل و دانش راست عين « 3 »
و در اشعار منقوش بر دست‌اندازهاى چوبى غرفه‌هاى فوقانى مدخل مدرسه چهار باغ آمده است :
هامش
( 1 ) . هنرفر ، لطف الله ، گنجينه آثار تاريخى اصفهان ، ص 803 - 804 ( 2 ) . خاتون‌آبادى ، وقائع السنين و الاعوام ، ص 557 ( 3 ) . هنرفر ، همان ، ص 694