تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 918

مساهمون:

ص٩١٨
محال مزبور ننموده ، پيرامون نگردند ، و قلم و قدم كوتاه و كشيده دارند ، و از حشو نتيجهء اخراجات موضوع و مستثنى دارند و به علت مالوجهات و وجوهات حكمى و غير حكمى و خارج المال اربابى و رعيتى و استصوابيات و عوارضات مسددة الابواب از علفه و علوفه و قيلغا و سيورسات و الام و الاغ و طرح و دست‌انداز و شكار و پيكار و رسوم داروغگى و رسم المهر و رسم الصدارة و عشر و ده نيم و رسوم ميرابى و رسوم ساير عمال و توجيهات خلاف حساب و سرشمار و خانه شمار و سلامى و ساورى و ميهمانى و پيشكش و عيدى و نوروزى و هوايى و مدد خرج و حوالهء تفنگچى و چريك و مقطعى و يراق‌پوشى ايام عاشورا و شاطردوانى و وجوه محترفه و كندلك و مشتلق و اسب چاپار و ساير تكاليف به هر اسم و رسم كه بوده باشد حواله و اطلاقى بر محال مذكوره ننموده و اگر فرضا در وقتى از اوقات حكمى در باب سيورغالات صادر گردد كه فىالجمله تكليفى در آن باشد ، محال مزبوره را از آن تكليف نيز معاف و مسلّم دانسته ، سيور غال مذكور را از ساير سيورغالات مستثنى شمارند » . افزون بر اطلاعات اقتصادى ، گهگاه ، آگاهىهاى قضايى نيز در اين وقف‌نامه ديده مىشود . از جمله در فرمانى كه شاه براى بخشودگى ماليات رقبات وقفى صادر كرده ، آمده است : و قضايايى كه سانح گردد ، سواى خون كه به ديوان اعلى متعلق است ، در هر عصرى به متصديان موقوفات مدرسه رفع نمايند . » در وقف نامهء مدرسهء آقا كمال يا مدرسهء سلطان حسينيه مهر تعدادى از علما و شهادت آنان ديده مىشود كه مشهورترين آن‌ها محمد باقر حسينى خاتون‌آبادى و محمد حسين تبريزى - آخرين ملاباشى عصر سلطنت شاه سلطان حسين - است . علاوه بر اينها نام زين الدين عاملى ، محمد شفيع خراسانى و حسين بن حسن گيلانى ديده مىشود .

متن وقف‌نامه

بسم الله الرحمن الرحيم فهرست موقوفات عاليجاه مقرّب الخاقانى ، مؤتمن السّلطانى آقائى ، مستغنى الالقاب و الاوصافى ، آقا كمال ريش سفيد حرم محترم عليّه عاليه و صاحب جمع خزانهء عامره - زيد اقباله العالى - كه توليت آن‌ها با بندگان نواب . . . گردون قباب اشرف همايون اعلى است و هركس از سلسلهء عليّه صفويه كه فرمان فرماى ممالك وسيع المسالك ايران باشد و نظارت آن‌ها مادام‌الحيات با عاليجاه واقف و بعده با عاليجاه مقرب الخاقانى توفيق آثارى محمود بيك جبّادارباشى كه حال ناظر بيوتات است ، و بعد با عاليجاه مقرب الخاقانى محمد ابراهيم