خانوادگى نيز نداشتند ، چنان كه خانواده نيز نداشتند . در برابر ، آنان وفادار به دربار بوده و حياتشان در گرو همين وفادارى بود كه دربار نيز از آن بهرهمند مىشد .
آقا كمال با داشتن چنان موقعيتى ، تصميم گرفته است تا مدرسهاى بزرگ بسازد ، مدرسهاى كه به نوعى بتواند مانند مدرسهء چهارباغ يا مدرسهء مادر شاه باشد ؛ گرچه بايد توجه داشت كه بر حسب تواريخ موجود در وقفنامه ، بناى آن پيش از مدرسهء چهارباغ آغاز شده است . وى اين مدرسه را بنا كرده و در طول سالهاى 1107 - 1133 كار وقف رقبات وقفى را انجام داده است . تاريخ اول ، قديمىترين تاريخى است كه در يكى از فرامين شاه درباره موقوفات آقا كمال آمده و تاريخ دوم ، آخرين تاريخى است كه در يكى ديگر از فرامين شاه آمده است .
شايد مهمترين سؤالى كه در آغاز به ذهن خطور مىكند اين باشد كه اين مدرسه در كجا قرار داشته و چه سرنوشتى پيدا كرده است . در اين باره بايد گفت ، متأسفانه بر خلاف نظر واقف كه تمام كوشش خود را براى حفظ مدرسه انجام داده و با نوشتن وقفنامهاى با اين تفصيل و دقت راه را بر هر گونه سودجويى بسته ، امروزه هيچ اثرى از اين مدرسه بر جاى نمانده و حتى جاى آن نيز مشخص نيست . طبيعى است كه از موقوفات آن نيز خبرى در دست نباشد . بر اساس آنچه در وقف آمده است ، محل مدرسه « در حوالى و چهار سوق بزرگ عباسآباد اصفهان » قرار داشته است .
از يكى از فرامين شاه كه در حاشيهء وقفنامه آمده است چنين بدست مىآيد كه آقا كمال از سال 1107 ساختن مدرسه را آغاز كرده است . همانطوركه اشاره شد از اين مدرسه اثرى باقى نمانده و تنها يادى كه از مدرسه در دست است ، بقاياى قسمتى از كاشىكارى سر در مدرسه است كه در انبار مسجد رحيم خان اصفهان نگهدارى مىشود . در اين باره بهتر است به توضيحات استاد هنرفر توجه كنيم . ايشان ذيل عنوان كتيبهء مدرسه آقا كمال خازن از آثار دوره صفويه مىنويسد :
روز دوشنبه 18 خرداد 1343 كه باتفاق دوست فاضل آقاى سيد مصلح الدين مهدوى مشغول تطبيق كتيبههاى مسجد رحيم خان بوديم . دو نفر از خادمين مسجد به نام شكر الله و حسن گنجعلى اظهار داشتند كه در انبار مسجد چند كتيبه سنگى خوش خط وجود دارد و ما را به درون انبار راهنمايى كردند . از ملاحظهء آثار مزبور معلوم شد كه كتيبه ، متعلق به يكى از هفت مدرسه از بناهاى عصر صفويه است كه به وسيلهء آقا كمال خازن خزانه شاه سلطان حسين صفوى بنا شده است . آقايان نامبرده اظهار داشتند كه قطعات كتيبه را در زير خاكهاى انباشتهشدهء يكى از زواياى مسجد يافتهاند و تا اين تاريخ شخصا از آنها مراقبت كردهاند . مؤلف با قدردانى از سعى و اهتمام نامبردگان مخصوصا آقاى حسن گنجعلى كه
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 915
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٩١٥