24 وقف نامهء نظر آقا از خواجگان روزگار صفوى
توضيحاتى دربارهء وقفنامه
به رغم آن كه شمارى از وقف نامههاى دورهء صفوى در كتابها و مجلات مختلف چاپ شده ، اما توان گفت كه تاكنون تحقيق جامعى دربارهء مسألهء وقف در دورهء صفوى انجام نگرفته است ؛ تحقيقى همهجانبه كه بتواند اصل مسئله وقف ، و ارتباط آن را با حوزههاى اقتصاد ، سياست و فرهنگ به خوبى روشن كند . ان شاء الله كه اين مهم انجام گيرد . آنچه مقدمتا لازم است ، نشر وقف نامههايى است كه به طور پراكنده در مراكز مختلف اسنادى و كتابخانهاى نگهدارى مىشود .
وقف نامهء حاضر ، يكى از وقفنامه جالب توجه دورهء صفوى است كه به لحاظ مسائلى كه دربارهء امر توليت ، نظارت ، تصدى و موارد مصرف در آن آمده ، مىتواند روشنگر نكات اجتماعى قابل توجهى باشد . براى روشن شدن ارزش اين وقفنامه ، مرورى بر مهمترين نكات آن داشته و سپس متن وقفنامه را خواهيم آورد .
1 - مجموعهء حاضر ، شامل سه وقفنامه از نظر آقا است كه هر كدام تاريخ مخصوصى دارد . نخستين آنها كه ابتدا آمده ، در واقع متأخرترين آنها و مربوط به ربيع الثانى سال 1126 هجرى است . دومين آنها كه مختصرتر است ، از تاريخ ذىحجهء سال 1119 است و سومين متن كه تنها چند سطر و وقف يك رقبه براى كاتب وقفنامه است ، مورّخ رجب سال 1121 است . معالاسف صفحهء نخست وقفنامه گرفتار آبديدگى شده و جز يكى دو سه كلمهء آن ، بقيه مطالب ناخواناست .
اين وقفنامه ، بر اساس تواريخ فوق الذكر در دورهء شاه سلطان حسين صفوى تنظيم شده و گواهان آن از عالمان همين روزگار هستند . مهر علمايى كه گواه وقفنامه هستند ، در اطراف بسيارى از صفحات ديده شده و متنى هم در اين باره روى صفحهء دوم وقفنامه نوشته شده است . بر اساس يادداشت استاد علامه محمد على روضاتى - دامت بركاته - كه مالك وقفنامه بوده و سپس آن را به كتابخانهء مجلس دادهاند ، افرادى كه مهرشان در اين وقفنامه آمده عبارتند از : 1 - . . . 2 - علاء الدين محمد بن علاء الدين حسينى الحسينى ، 3 -