درهم بافتهاند قصّهخوانان در مدح او ، و منع نمىكند لعنكنندگان را از لعن كردن بر او ، الّا فاسقان . « 1 »
اين بود گزارش تفصيلى آنچه كه محمد بن اسحاق ابهرى دربارهء موضع مرحوم كركى ، نسبت به ابو مسلم و قصهخوانان آورده است . در تأييد آنچه ابهرى دربارهء موضع شاه طهماسب آورده است ، به اين سخن اسكندر بيك نيز دربارهء آن شاه ، مىتوان استناد كرد كه نوشت : شاه طهماسب پيوسته امر معروف و نهى منكر نصب العين ضمير انورش بود ، و . . .
در امر معروف و نهى منكر به نوعى مبالغه فرمودند كه قصّهخوانان و معركهگيران از امورى كه در او شايبهء لهو و لعب باشد ، ممنوع گشته ، پانصد تومان ترياك فاروق كه در سركار خاصه شريفه بود ، به شبههء حرمت در آبروان حل كردند . « 2 »
مخالفان و موافقان قصهء ابو مسلم پس از كركى
پس از محقق ، برخى ديگر از علماى شيعه نيز كتابهايى در رد صوفيه نوشتهاند كه بالطبع بايد مطالبى هم دربارهء ابو مسلم و قصهخوانان داشته باشند . تا آنجا كه آگاهيم ، بحث دربارهء ابو مسلم به پايان نرسيد و تا اواخر دورهء صفوى ادامه يافت . مبارزه با ابو مسلم نامهها كه به نوعى در قالب مبارزه با تصوف از يكسو ، و خرافهگرايى از سوى ديگر بود ، نسل به نسل ادامه يافت .
پس از كركى ، يكى از چهرههايى كه روى اين مسئله تأكيد زيادى داشت ، ميرداماد ( م 1041 ) بود . در اين بارهء دو تن از شاگردان وى ، موضع گرفتند و هر دو از قول استاد مطالبى در اين باره آوردهاند . يكى از آنها عبد المطلب بن يحيى طالقانى « 3 » است كه رسالهء خلاصة الفوائد او دربارهء ابو مسلم و ابو مسلم نامهها بر جاى مانده و مىگويد كه فتواى محقق كركى را به خط او نزد استادش ميرداماد ديده است . ديگرى ، مير سيد احمد علوى عاملى ، شاگرد و داماد ميرداماد است كه او هم رسالهاى در اين باره نوشته است .
گفتنى است كه از شيخ بهائى نيز نقل شده كه مكرر ابو مسلم را لعن مىكرده است .
نويسندهء خلاصة الفوائد مىنويسد : و جمعى كثير هستند از طالبان علم و غيرهم كه مكرر از شيخ بهاء الدين - رحمه الله - تعالى شنيدهاند كه ابو مسلم را لعن مىكرده و سيدى كه باعث تحرير كتب جديده و رسايل عديده در طعن ابو مسلم ، او شده ، « 4 » دو نوشته دارد به خط شيخ
هامش
( 1 ) . ابهرى ، همان ، صص 186 - 189
( 2 ) . اسكندر بيك ، عالمآراى عباسى ، ج 1 ، ص 122
( 3 ) . نك : موسوى بهبهانى ، حكيم استرآباد ، ميرداماد ، صص 54 ، 159
( 4 ) . مقصود ميرلوحى است كه بحثش خواهد آمد .