به دست شيخ افتاد كه بعدها از ميان رفت . « 1 »
عالمان مهاجر ، به طور طبيعى كتابخانههاى شخصى فراوانى داشتهاند . بسيارى از آنها از نوادههاى عالمان برجسته بوده و نسخههاى دستنوشته يا مشتمل بر اجازات و يادداشتهاى عالمان بزرگ جبل را در دست داشتند و در مهاجرت ، كتابهاى خود را نيز به ايران مىآوردهاند . به عنوان نمونه ، شيخ على نوادهء شهيد ثانى ، آثارى از شيخ حسن فرزند شهيد را در كتابهاى خود داشته كه افندى در كتابخانهء او ديده است . « 2 » همان گونه كه اشاره شد ، اين وضعيّت از قرن دهم تا دوازدهم امتداد داشته است . در نيمهء دوم قرن دوازدهم ، شرف الدين محمد مكى جزينى عاملى از اعقاب شهيد اول ، كه در نجف زندگى مىكرده ، كتابخانهء مهمى داشته كه از جمله مشتمل بر نسخهاى از ايضاح الفوائد فخر المحققين به خط شهيد اول بوده است . كتابهاى وى كه تملكش را روى آنها نگاشته در كتابخانههاى متعدد ايران فراوان يافت مىشود ، چه فرزندان وى به ايران مهاجرت كردهاند . « 3 » از جمله ، مجموعهء شمارهء 90 موجود در كتابخانهء دانشكدهء ادبيات دانشگاه تهران و نيز نسخهاى از آداب الفلاسفه و نوادر از اسحاق بن حنين به شمارهء 2103 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران است . « 4 »
يك مجموعهء نفيس از سال 902 كه به احتمال بسيار قوى در جبل عامل نوشته شده و حاوى چند رساله از قبيل النكت الاعتقادية از شيخ مفيد ، نهج السداد الى شرح واجب الاعتقاد از عبد الواحد بن صفى نعمانى ، النفلية از شهيد اول ، معدن الجواهر از كراجكى و ملحة الاعراب از ابو محمد قاسم حريرى است ، با يادداشتى از شهيد ثانى بر روى آن به تاريخ 19 ربيع الثانى 950 در كتابخانهء مرعشى به شمارهء 1126 نگهدارى مىشود . كاتب آن علىّ بن حسين حسينى عنقانى است و به دستور زين الدين مفلح بن احمد مارونى نوشته شده است .
افندى نسخهاى از سرائر ابن ادريس را در تبريز ديده كه يادداشتى از شرف الدين حسين بن نصير الدين موسى بن عود با تاريخ 16 رجب سال 761 است . اين عالم به احتمال قوى اهل جبل عامل بوده است . « 5 » افندى مجموعهاى را به خط برخى فضلاى جبل عامل ديده است كه در سال 752 در شهر حله كتابت شده بوده است . « 6 »
نسخهاى از تحصيل النجاة فخر المحققين را كه در كتابخانهء شهيد ثانى بوده و اجازهاى از
هامش
( 1 ) . افندى ، همان ، ج 4 ، ص 266
( 2 ) . نك : همان ، 1 ص 233
( 3 ) . آقا بزرگ ، الكواكب المنتثره ، صص 739 - 740
( 4 ) . همايون فرخ ، تاريخچه كتاب و كتابخانه در ايران ، مجلهء هنر و مردم ، ش 65 ، ص 68
( 5 ) . افندى ، همان ، ج 2 ، ص 182
( 6 ) . همان ، ج 5 ، ص 79