سفر زيارت مشهد امام على عليه السلام نقل كرده است . « 1 » او در جاى ديگرى از برخى از اهل خلاف ( سنى ) ياد مىكند كه يهود و نصارا را بر شيعه برترى مىنهند . آنها كفّار را رها كرده ؛ اما با جستجو از امتعهء شيعيان از آنان ماليات مىگيرند . « 2 » وى حكايتى نيز از برخى مؤمنان نقل كرده كه آنها عراقى بوده ، سفرى به شام رفتند ؛ در آنجا گرفتار دزدان شدند ؛ وقتى آنها را نزد رئيس شان بردند ، او از شهر و ديار آنان پرسيد و وقتى فهميد كه عراقى و شيعهاند ؛ گفت : بايد اين روافض را به بدترين وجه تعذيب كند ؛ اما يكى از خادمان سبب رهايى و فرار آنان را فراهم كرد . « 3 »
اطلاعات پراكندهء ديگر
سيد جزايرى در انوار النعمانيه به تناسب ، به عرضهء برخى ديگر از اين دست آگاهىها پرداخته است . خاطرهاى از برخورد مقدس اردبيلى با ملا عبد اللّه تسترى « 4 » ( م 1021 ) نقل مىكند ؛ او در جمع ، از مقدس اردبيلى سؤالى پرسيد ؛ اردبيلى ساكت مانده ، دست او را گرفته به خارج از نجف برده و در آنجا پاسخ او را داد . وقتى دليل آن را جويا شد ؛ به او گفت : آنجا در ميان مردم بوديم و احتمال آن بود كه مردم تصور خاصى از سؤال و جواب ما داشته ، بپندارند كه ما در صدد غلبهء بر يكديگر هستيم . « 5 » دربارهء مقدس اردبيلى ايضا آورده كه در نامهاش به شاه طهماسب او را « اخ » خطاب كرده و شاه طهماسب گفت تا آن نامه را در كفن او بگذارند ! « 6 » داستان نامه نوشتن مقدس اردبيلى به شاه عباس را هم جزائرى آورده « 7 » كه به لحاظ عدم تطبيق سال درگذشت اردبيلى ( 993 ) با شروع سلطنت شاه عباس ( 996 ) مورد انتقاد قرار گرفته است .
در مورد ديگرى از شيخ بهايى ياد شده كه در روزهاى تعطيل ، براى شاگردان مطالب متفرقه مىگفته است . « 8 » بدين ترتيب معلوم مىشود كه اصل درس در اين روزها نيز برقرار بوده ، جز آن كه محتواى درس ، مطالب متفرقه بوده است .
سيد از يكى از مجتهدان اصفهان ياد مىكند كه در جوانى نزد مجتهدى درس
هامش
( 1 ) . جزائرى ، الانوار ، ج 4 ، ص 128
( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 47
( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 173
( 4 ) . دربارهء او نك : آقا بزرگ ، الروضة النضرة ، صص 343 - 345
( 5 ) . جزائرى ، الانوار ، ج 3 ، ص 40
( 6 ) . جزائرى ، الانوار ، ج 4 ، ص 232 ؛ جزائرى ، زهر الربيع ، ص 118
( 7 ) . جزائرى ، زهر الربيع ، صص 117 - 118
( 8 ) . جزائرى ، المقامات ( نسخهء 3496 مرعشى ) برگ 381