كارهاى شعبدهبازانه در عصر وى
جزائرى دو فصل كتاب را از كارهاى عجيب و غريب شعبده بازان و كسانى كه دست به اقدامات خارق عادت مىزنند ، اختصاص داده است . از جملهء آنها طوايفى از سنيان بصره هستند كه در حال وجد و ذكر ، كارهايى از قبيل گرفتن مار و داخل شدن در آتش انجام مىدهند . در سال 1010 هجرى يكى از شيعيان - گويا در خواب - امام سجاد عليه السلام را ديده كه او را به چنين اقداماتى راهنمايى كرده است و وقتى بيدار شده ، همان كارها را انجام داده است . سپس برخى از شيعيان نيز از وى فرا گرفتهاند تا اين كه به جزيره رسيده است .
سيد نعمت اللّه مىگويد : زمانى خواستم تا ناظر اين وضعيت باشم و خود به چشم ديدم كه چند نفر ، ابتدا نداى « يا علىّ بن الحسين » سر داده و بعد دو ساعت يا بيشتر در آتش ناپيدا بوده و پس از آن ديديم كه درون آتش ظاهر شدند و در حالى كه در دست خود آتش داشتند و در ميان آتش ايستاده بودند . وى مىافزايد اكنون نيز انجام اين اعمال رواج دارد و پس از آن توضيحاتى در اين باب ارائه مىدهد . « 1 » ( مسكن برگ 94 و 95 ) .
مرحوم جزايرى در فصول بعد ، به شرح چگونگى وضعيت حيوانات عجيب و غريب و ديگر مسائل پرداخته و از بحث اصلى كتاب خارج شده است ؛ كتاب تا برگ 138 ادامه يافته و در آنجا مؤلف ، تاريخ خاتمهء تأليف را هفدهم رجب المرجب سال 1103 هجرى ذكر كرده است . محل تأليف كتاب مسكّن الشّجون ، در خانهء وى در شوشتر - كه در نزديكى مسجد جامع قرار داشته - بوده است .
توتون و تنباكو
سيد جزايرى دربارهء توتون و تنباكو نيز آگاهىهايى به دست داده كه جالب است . مىدانيم كه از زمان ورود آن به ايران ( قرن يازدهم هجرى ) ، دربارهء استعمال آن ، اختلافى ميان علما پديد آمد و رسالههاى مختلفى درباره آن نوشته شد . « 2 »
جزايرى با اشاره به اين كه توتون در قرن حاضر ( يازدهم ) بوجود آمده و هنوز كسانى هستند كه نبودن آن را به ياد مىآورند ، اشاره به ادلّهء حرمت استعمال و ياد از قائلين به حرمت آن كرده است . وى پس از ذكر ادله ، به رد آنها پرداخته است . در اين ميان به هزينهء كشيدن توتون و ابزار و وسايل آن نيز اشاره شده و اين كه بهترين نوع آن كه با زينت ابزار آن همراه باشد ، سى هزار دينار مىشود . برخى گفتهاند : به جهت اسراف ، استفاده از آن حرمت
هامش
( 1 ) . نيز بنگريد : جزائرى ، الانوار ، ج 2 ، ص 300
( 2 ) . ما گزارش اين رسالهها را در نوشتارى مستقل در همين مجموعه آوردهايم .