تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 768

مساهمون:

ص٧٦٨
نجف اشرف است ، سكنا كرد . » ( 135 ) . 9 آگاهىهاى چندى هم دربارهء مساجد و مقابر امامزادگان دارد . از جمله دربارهء خطاطان مسجد جامع عباسى و مسجد شيخ لطف الله نوشته است : « ملا عبد الباقى اصلش از تبريز است . . . خط ثلث او خط نسخ بر خطوط استادان كشيده ؛ شاه عباس ماضى . . . او را به اصفهان آورده كتابهء كمر بزرگ و صفّهء رو به قبله و طاق در مسجد به خط اوست . » ( 207 ) . نفر ديگر « مولانا على رضا » است . دربارهء او نوشته است : « آن هم تبريزى است اگر چه فضيلت او به مولانا عبد الباقى نمىرسيد . . . كتابهء در مسجد مشهور به مسجد شيخ لطف الله و كمر صفه در مسجد جامع عباسى خط اوست و به طاقهاى روى بازار خفافان و حلاجان واقع به در مسجد شيخ لطف الله ، دو رباعى به خط نسخ تعليق نوشته و خوب نوشته : ( 207 )
تا خانه‌نشين شدى تو اى در خوشاب * پيوسته مراست از غمت ديده پرآب
من خانهء دل خراب كردم ز غمت * تو خانه‌نشين شدى و من خانه‌خراب
نصرآبادى دربارهء « استاد على اكبر معمارباشى اصفهانى » نوشته است : « مسجد جامع كبير واقع در ميدان نقش جهان ، به معمارى او به اتمام رسيد » . ( 138 ) . حاج شاه باقر كاشانى هم « آب‌انبارى در محلهء پشت مشهد كاشان ساخت كه حوض كوثر و بركهء تسنيم از آن در عرق خجلت نشسته و اكثر مردم كاشان از آن بركهء با بركت فيض مىبرند . » ( 138 ) نصرآبادى از مزار برخى از امامزادگان و متوليان آن‌ها هم سخن گفته است . از جمله مزار شاه رضا در قمشه ( 277 ) ، مزار امامزاده قيس على در گندمان اصفهان ( 342 ) ، امامزاده سهل على ( 97 ) ، امامزاده زين العابدين ( 102 ، 122 ) ، خاك فرج قم ( 365 ) ، مزار بابا ركن الدين ( 404 ) ، 10 قهوه‌خانه از پديده‌هاى جالب دورهء صفوى است . اولا از آن روى كه محلى است براى خوردن قهوه و ساير نوشيدنىها ! ثانيا از آن روى كه محفلى است براى حضور ادبا و شعرا و دراويش و احيانا قصه‌خوانان و شاهنامه‌خوانان . بنا بر اين مركزى ادبى هم بايد تلقى شود . در سراسر تذكره ، از قهوه‌خانه و حضور شعرا و دراويش در آن ياد شده حتى از آمدن شاه عباس به قهوه‌خانه ؛ ملا شكوهى « روزى به اتفاق مير آگهى در قهوه‌خانهء عرب كه پسران زلف دار در آنجا مىبودند ، نشسته بود كه شاه عباس ماضى به قهوه‌خانه مىآيد . » ( 239 ) . مير همام « مرد درويش فقيرى است . تاجى به سر مىگذارد و گاهى به قهوه‌خانه مىآيد » ( 146 ) . قهوه‌خانه ، مىتوانسته محلى هم براى فاسقان باشد ، چرا كه گاه امردان نوباوه به خدمت در آن مشغول مىشدند . هر چند در دوره‌هايى ، سخت با اين اقدام مخالفت شده است . ترابا نقل مىكرد كه « مدتى به مقتضاى سن به هرزه‌گرى ميل نموده . روزى در قهوه‌خانه نشسته