كتابخانهء اين مدرسه مىنويسد :
سلاطين صفوى - انار الله برهانهم - كتب هر علمى را تصحيح و تنقيح كرده ، سه دسته از كل آنها را به خط خوش نويسانده ، وقف فرموده ، يك دسته را در كتابخانهء مباركهء امام ثامن حضرت رضا - عليه آلاف التحية و الثناء - و يك دسته در كتابخانه شاه صفى - قدس الله روحه - فرستاده بودند . دستهء ديگرش را در كتابخانهء دولتى مدرسهء چهارباغ اصفهان ضبط و محفوظ مىداشتند و از نسخ آنها ، بعضى دون بعضى در كتابخانههاى مدارس و ولايات و مملكت بود . كتابهاى مدرسه چهار باغ اصفهان را هم مدرسش در زمان غلبهء افغان احتياط كرد و در خانهء خود به سردابى ريخت و در آن را مسدود نمود و هشت نه سال اغتشاش اين طايفه و غيره سركشى نشد . بسيارى از اين كتب ، به گرد و بيد و موريانه ضايع شد و پس از آن هم الى الآن در همان سردابهها مانده و به مرور دهور ، موريانه آنها را از حيز انتفاع انداخته است . « 1 »
وجود يكى از كتابهاى كتابخانهء مدرسهء چهار باغ ، در كتابخانهء مسجد گوهر شاد مشهد ، ممكن است نشان دهد كه آثار اين كتابخانه ، به مرور پراكنده شده است . كتاب شرح هداية الحكمة از ملا صدرا به شمارهء 1363 در كتابخانهء گوهر شاد نگهدارى شده و در پشت آن وقفنامهء اين كتاب جهت مدرسهء چهار باغ موجود است :
غرض از تحرير اين سطور آن است كه وقف صحيح شرعى و حبس مؤبّد ملى نمود ، قربة الى الله تعالى و طلباً لمرضاته ، اقل عباد الله الغنىّ ، اين مجلد را بر كافهء شيعيان اثناعشريه كه طالب علوم دينيه باشند و توليت آن را تفويض نمود ، مادامالحيات به خود و بعد از وفات به متولّى موقوفات مدرسهء جديد سلطانى واقعه در چهار باغ دار السلطنهء اصفهان ؛ و شرط شرعى نمود كه هركس را كه احتياج به اين مجلد بهم رسد ، از عالىحضرت علّامى فهّامى مدرّس مدرسهء مزبور اخذ و زياده از مدت شش ماه نزد خود نگاه نداشته ، به مدرسه مشار اليه رد نمايد ؛ و هرگاه زياده از مدت مزبور احتياج پيدا نمايد ، از عالىحضرت مدرّس اذن مجدّد طلب نمايد و از دار السلطنهء اصفهان بيرون نبرد و صيغهء شرعيه جارى شد . تغييردهنده به لعنت و نفرين حضرت رسالت پناهى گرفتار گردد . « 2 »
قاعدتا بايد به دليل داير بودن مدرسه در دورهء قاجار ، كتابخانهء مدرسه تا حدى آبادشده باشد . بررسى وضعيت كتابخانه در اين دوره تا انقلاب اسلامى نياز به تحقيق و تتبع جدى دارد و لازم است براى روشن شدن ميراث برجاىمانده آن ، از ساكنان قديمى مدرسه و متوليان سابق و لاحق آن آگاهىهاى ضرورى به دست آيد .
هامش
( 1 ) . تحويلدار ، ميرزا حسين ، جغرافياى اصفهان ، ص 48
( 2 ) . فاضل ، محمود ، فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء جامع گوهر شاد ، ج 4 ، صص 1953 - 1954