و ديندارى نمىآيد ، در جواب گفت كه ، حالا در اين زمان به قدر دانستن فن حكمت افلاطون و ارسطو ، وظيفه به هركس داده مىشود و امثال من كه به تحصيل مىآييم ، بنا بر بىبضاعتى مىخواهيم كه تحصيل علم باز تحصيل مدار گذران ما بشود و چون مىبينيم كه بناى وظيفه گرفتن و دادن و ترقى در اصفهان به دانستن حكمت است ، لهذا به همين حكمت افلاطون و ارسطو مشغول مىگرديم و به فقه و احاديث نمىپردازيم . پس چه گويم كه در اين زمان كه دست شيطان به وسيلهء اين حكمت قوى و دست اسلام كوتاه است ، اميدوارم كه خداوند به لطف عميم خود ، همهء برادران دينى را بر جادهء حق ثابت بدارد و آن جماعتى را كه از براى دفع عسرت و تحصيل وظيفه به حكمت خواندن مشغول مىگردد ، توسعه در رزق حلال ايشان كرامت فرمايد كه تحصيل حكمت در نظر ايشان و قرى نداشته باشد .
[ اصل حكمت از فرنگ است ]
ديگر شك در آن نيست كه در زمان سقراط و افلاطون تا اين زمان علمايى كه در اين فن حكمت آراسته و پيراستهاند ، در ميان نصارا خصوصا در فرنگ بهم مىرسند كه در اسلام كسى را به مرتبهء مهارت آنها رسيدن مقدور نمىشود ؛ چرا كه ايشان ، قطع نظر از اين كه اصل حكمت حكما را در دست دارند ، به علت اين كه سبب گمراهى ايشان همين حكمت است و به آن حفظ مذهب بد خود مىنمايند ، به نحوى به جد و سعى تمام به تحصيل آن مشغول مىگردند كه ديگران را آن مرتبه سعى ممكن نيست ؛ زيرا كه پادريان ايشان كه به اين امر مشغول مىگردند ، مىبايد زن نكنند ، از براى آن كه حواس ايشان به سبب متوجه شدن به فرزند و ساير عيال و تحصيل معاش متفرق نگردد و ايشان فرقههاى بسيارى هستند . هر سلسله و فرقه پيرى دارند كه او را پدر مىنامند و او طريقى و دستورى از لباس براى ايشان قرار داده است و هر سلسله متلبس به لباس پير خود مىشوند و احكامى كه آن پير در كتاب على حده براى ايشان ترتيب داده است به عمل مىآورند و هر سلسله كه به اعتبار لباس پير و احكام او در سلسلهء ديگر ممتاز است و مىبايد كه ايشان همه در يك مدرسه باشند و در آن مدرسه پيرى كه جانشين آن پير بزرگست دارند كه اطاعت او را واجب مىدانند و در همه باب از سخن او بيرون نمىروند و از آن خانه بىاذن او حركت به بيرون نمىكنند و اگر اذن حركت بدهد آن هم در ماهى يكبار است با رفيقى كه آن پير مقرر كند و اگر صبح رفتهاند پيش از ظهر بايد برگردند و اگر بعد از ظهر رفتهاند پيش از شام بايد مراجعت كنند تا آن كه شب در خارج آن مدرسه نمانند . و در هر يكى از مكتب خانههاى شيطان سه چهار مدرس است كه دويست سيصد نفر در هر يكى جمع مىشوند و كار ايشان