من يشاء الى صراط مستقيم .
فصل سيوم از باب شانزدهم : ماتن [ قمى ] در جواب محشى [ مجلسى ] مىگويد :
حضرت آخوند در اين مقام نيز غلط رسوايى نمودهاند ؛ زيرا كه هيچكس از سنّيان ، محمد بن يعقوب را سنّى نمىدانند ، بلكه او را سنّيان از مروّجين دين شيعه شمردهاند . و ديگر اين كه گفته كه قبر او در جنب مولوىخانه است ، و سنّيان او را زيارت مىكنند ، غلط است . بلكه آن قبر شيخ المشايخ است ، و قبر محمد بن يعقوب چنانچه در ميان خواص شيعه معروف است ، در خانهاى است كه حاكمنشين است و در زمان بكتاشى خانه [ بكتاش خان ] ، آن خانه كه شيخ در آنجا مدفون است ، خزانه بود ؛ و اگر چنانچه خواهيد كه اين معنى را مشخص نماييد ، اهل بغداد در اصفهان هستند و موضع قبر شيخ را در بغداد ، سنّيان نمىدانند ؛ بلكه عوام شيعه نيز اكثر نمىدانند . ظاهرا كه حضرت آخوند از اينجا به غلط افتاده كه در كتاب رجال ديده كه گفته شده كه محمد بن يعقوب در دروازهء كوفه مدفون است « 1 » . بر حضرت آخوند مخفى نماند كه دروازهها بسيار تغيير يافته و اگر خواهند كه بدانند ، تاريخ بغداد را مطالعه فرمايند .
و ديگر فرمودهاند كه سنّيان امامان ما را سنّى مىدانند . مخفى نماند كه اين گفتگو نيز به غايت واهى است و جواب گفتگوى ما نمىشود ؛ چرا كه مطلب ما اين است كه ، چون مىتواند بود كه عالمى از علماى شيعه ، تقيّه را به جايى رساند كه سنّيان او را بزرگ و ولىّ دانند و علماى شيعه از وى خبر نداشته باشند و وى را نشناخته و نام او را در كتابهاى خود مذكور نسازند ؟
و اين كه گفتهاند كه در بعضى غزلها ، ذكر ائمهء اثنا عشر نموده ، اگر واقعى باشد ، پيش از اين بيان شد كه ذكر دوازده امام و دوستى ايشان دليل شيعگى نيست ؛ چرا كه سنّيان در كتابهاى خود ، مدح و منقبت دوازده امام را بيان كردهاند و حضرت آخوند نيز اقرار فرمودند كه سنّيان به دوازده امام اعتقاد دارند ، و ايشان را سنّى مىدانند . پس به اين گفتگوها ، با وجود مدح و منقبت ابو بكر و عمر و عثمان ، ايشان را شيعه نتوان دانست ؛ بلكه شيعه آن كسى را مىتوان گفت كه در ميان شيعيان به تشيّع مشهور باشد ، يا غاصبان حق اهل بيت را مذمّت نموده باشد ؛ و گفتيم كه علماى شيعه هر چند در زمان تقيّه باشند ، حال ايشان بر
هامش
( 1 ) . ابن عساكر مىنويسد : كلينى ، همانا ابو جعفر محمد بن يعقوب كلينى رازى از فقهاى شيعه و مصنفين بر آن مذهب است . وى در باب الكوفه در دربالسلسلهء بغداد سكونت داشت و در سال 328 در گذشت در همان باب الكوفه در مقبرهاش دفن شد . ابن ماكولا مىگويد : من قبر او را در نزديكى صراة الطائى ديدم كه بر آن نوشته شده بود : هذا قبر محمد بن يعقوب الرازى الكلينى الفقيه . تاريخ دمشق ، ( بيروت ، دار الفكر ، 1997 ) ج 56 ، ص 298