مىيابد و چون به اين حال متوجه شوند كه سير آسمانها يا غير آن نمايند ، مانند كسى كه بنگ خورده باشد ، يا بيمارى كه بىهوشى بر وى غالب شده باشد و گمان مىكنند كه آن چه ديدهاند در واقع آن چنان است .
فصل دويم از باب يازدهم : محشى [ مجلسى ] مىفرمايد : عجب از مولانا كه اصلا خبر از طريقهء اين طايفه ندارد كه هيچيك از ايشان ، در هيچ كتابى نقل نكردهاند كه چهل روز حيوانى نبايد خورد ، و اين طريقهء اهل تسخير جنّ است ؛ بلى اربعين را موافق احاديث بسيار است ، از طريق عامه و خاصه و خوب مىدانند ؛ و در اربعين ، صمت و جوع و سهر « 1 » و ذكر على الدّوام به جاى مىآورند ، و اين افعال همگى موافق است با احاديث تا چشمههاى حكمت از قلب ايشان بر زبان ايشان جارى مىشود ؛ و اللّه يهدى من يشاء الى صراط مستقيم .
فصل سيم از باب يازدهم : ماتن [ قمى ] در جواب محشى [ مجلسى ] مىگويد : ترك حيوانى از عملهاى شايع و متعارف اين طايفه است ، كه از مشايخ دست به دست رسانيدهاند ، بلكه اين ضروريات اهل اين طريقه است ، چنان كه نماز و روزه از ضروريات دين اسلام است ، و گفتگو در حديث اربعين پيشتر واقع شده ؛ و اللّه يهدى من يشاء الى صراط مستقيم .
فصل اول از باب دوازدهم : ماتن [ قمى ] در اصل رساله مىگويد : و ظاهرا شيطان نيز اين جماعت را اعانت و يارى مىنمايند ؛ و در كتاب فواتح « 2 » از علاءالدولهء سمنانى « 3 » كه از پيران بزرگ اين جماعت است ، نقل نموده كه گفت كه ، بعد از بيست و سه سال كه سلوك طريق حق كردم ، شيطان مرا وسوسه مىكرد در بقاى نفس بعد از خراب بدن ؛ چون او را الزام دادم ، به من گفت كه من يار مخلصانم در معارف و مشوش سازندهام جماعتى را كه در اعتقاد تزلزل كند [ متزلزلند ] . پس پرسيدم كه دست شبلى را چون در شط افتاد ، تو گرفتى ؟
هامش
( 1 ) . بيدار ماندن و كم خوابيدن .
( 2 ) . مقصود از اين فواتح ، بخش نخست شرح قاضى مير حسين ميبدى بر ديوان على عليه السلام است كه فاتحهء ششم آن اختصاص به بحث نبوت و ولايت دارد و مطالبى كه ملا محمد طاهر نقل كرده است ، از آنجاست . قاضى كمال الدين مير حسين بن معين الدين ميبدى يزدى ( م 909 ) شارح ديوان منسوب به علىّ بن ابى طالب عليه السلام ( به كوشش حسن رحمانى و سيد ابراهيم اشك شيرين ، تهران ، ميراث مكتوب ، 1379 ) . بايد گفت وى را بايد در شمار سنيان دوازده امامى دانسته كه شرح آنها را در تاريخ تشيع در ايران ، ج 2 ، صص 725 - 732 آوردهايم .
( 3 ) . ركن الدين علاءالدولهء بيابانكى سمنانى ( م 736 ) از مشاهير صوفيه و صاحب « چهل مجلس » و چندين رسالهء فارسى كه تحت عنوان « مصنفات فارسى » توسط استاد مايل هروى به چاپ رسيده است . و نيز بنگريد : جامى ، نفحات ، صص 441 - 445