جهت نون و تنوين فرق داشته باشد ؛ سخن اوست :
أعذب خلق اللّه نطقا و فما * ان لم يكن أحقّ بالحسن فمن
مثل الغزال مقلة و لفتة * من ذارآه مقبلا و لا افتتن « 1 »
دلپذيرترين مخلوقات خداوند از لحاظ گفتار و دهان است ، اگر او سزاوارترين افراد به نيكى نيست پس چه كسى هست ؟
چونان آهو در چشم و نگاه است ، چه كسى اين را روبهرو ديده و فريفته نگشته است ؟
در اين شعر « فما » و « فمن » ، « لفتة » و « افتتن » از جهت گفتارى يكنواخت ليكن از حيث نگارش متفاوت است .
و الثانى و هو اختلاف أحد ركنيه فى الضّاد و الظّاء نحو قوله تعالى :
و دوم يعنى جايى كه اختلاف يكى از دو ركن در ضاد و ظاء باشد ؛ سخن خداى برين است :
« وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ »
« 2 »
در آن روز چهرههايى شاداب و مسرور است ، و به پروردگارش مىنگرد .
و مانند سخن ابو فراس :
ما كنت تصبر فى القديم * فلم صبرت الآن عنّا
و لقد ظننت بك الظّنو * ن لأنّه من ضنّ ظنّا
تو در زمان قديم از ما روى نمىگرداندى پس چرا اكنون از ما روى برگرداندى ؟
قطعا به تو گمانها بردم براى اينكه هركس امساك كند گمان مىبرد .
( يا « ظنّا » مجهول خوانده شود يعنى مورد اتهام و گمان قرار مىگيرد . )
توجه داشته باشيد هرگاه « صبر » با « عن » متعدى شود به معنى روى گرداندن و خوددارى و امساككردن است و به معنى شكيبايى نيست .
در اين مثال « ضنّ » و « ظنّ » تفاوت در نگارش دارد .
هامش
( 1 ) - اين شعر از شمس الدّين محمد بن العفيف التلمسانى است .
( 2 ) - قيامت ، 22 و 23